Sunʼiy intellekt xavfi: Dasturchilar texnologiya sohasidagi eng barqaror kasb boʻlib chiqdi

Sunʼiy intellekt (AI) rivojlanishi bilan koʻplab kasblar yoʻqolib ketishi haqidagi bahslar avjiga chiqqan bir paytda, yangi tadqiqot kutilmagan natijalarni oʻrtaga chiqardi. Koʻpincha birinchilardan boʻlib oʻrnini AI egallashi taxmin qilingan dasturchilar, aslida texnologiya sanoatidagi eng barqaror va talab yuqori boʻlgan mutaxassislar guruhi boʻlib qolmoqda. Bu haqda SignalFire venchur kompaniyasi oʻtkazgan keng koʻlamli tahlil maʼlumotlarida soʻz boradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Sanoatdagi ommaviy ishdan boʻshatishlar fonida Challenger, Gray & Christmas kadrlar agentligi 2024-yilning may oyida qisqartirishlar soʻnggi yillardagi eng yuqori nuqtaga chiqqanini qayd etgan edi. Ushbu jarayonda sunʼiy intellekt ilk bor ish oʻrinlari kamayishining asosiy sabablaridan biri sifatida koʻrsatildi. Biroq SignalFire tahlilchilari faqat ishdan boʻshatishlarga emas, balki millionlab xodimlar va 80 milliondan ortiq kompaniyalarning ishga qabul qilish dinamikasiga eʼtibor qaratdi.

Katta texnologik kompaniyalarda kadrlar tarkibi oʻzgarmoqda

Tadqiqot natijalariga koʻra, Alphabet, Apple, Amazon, Microsoft, Netflix, NVIDIA, Tesla va Uber kabi gigant kompaniyalarda umumiy ishga qabul qilish hajmi 2019-yilga nisbatan 25 foizga kamaygan boʻlsa-da, muhandislar uchun vakansiyalar bor-yoʻgʻi 11 foizga qisqargan. Bu esa dasturchilarga boʻlgan ehtiyoj boshqa sohalarga qaraganda ancha sekinroq kamayayotganidan dalolat beradi.

Eʼtiborli jihati shundaki, 2025-yilga kelib yirik korporatsiyalarda yangi ishga olingan xodimlarning 55 foizini aynan dasturchilar tashkil etgan. Taqqoslash uchun, 2019-yilda bu koʻrsatkich 46 foiz edi. Startaplar segmentida esa vaziyat yanada ijobiy: yangi tashkil etilgan texnologik kompaniyalar 2019-yilga nisbatan 7 foiz koʻproq muhandisni ishga qabul qilgan.

SignalFire tadqiqot boʻlimi rahbari Asher Bentokning taʼkidlashicha, agar sunʼiy intellekt haqiqatda dasturchilar oʻrnini egallayotgan boʻlganida, aynan ushbu kasb egalariga boʻlgan talab keskin tushib ketishi kerak edi. Amalda esa dasturlash kodi yaratuvchi AI vositalari mutaxassislarni siqib chiqarmayapti, balki ularning ish unumdorligini oshirmoqda.

NVIDIA va Anthropic rahbarlarining qarashlari

Soha yetakchilari orasida ham bu borada turlicha fikrlar mavjud. Masalan, Anthropic bosh direktori Dario Amodei yaqin 5 yil ichida AI ofis ishlarining yarmini yoʻq qilishi mumkinligidan ogohlantirgan boʻlsa, kompaniyaning bosh iqtisodchisi Piter Makkrori hozircha dasturchilar orasida ishsizlik ortayotganini kuzatmayotganini bildirdi.

NVIDIA rahbari Jensen Huang esa yanada qatʼiy pozitsiyada. Uning fikricha, sunʼiy intellekt agentlarining joriy etilishi muhandislar sonini kamaytirmaydi, aksincha ularni yanada qadrliroq qiladi. Huangning soʻzlariga koʻra, NVIDIA ichida AI vositalari joriy etilgach, dasturchilar yanada intensiv ishlay boshlagan, chunki kod yozishning avtomatlashishi ularga yangi gʻoyalar va mahsulotlar yaratishga koʻproq vaqt ajratish imkonini bermoqda.

Ekspertlar ushbu holatni iqtisodiyotdagi "Jevons paradoksi" bilan izohlashmoqda. Unga koʻra, resursdan foydalanish samaradorligining oshishi unga boʻlgan talabning kamayishiga emas, balki aksincha, ortishiga olib keladi. Dasturlashda ham AI kod yozishni arzonlashtirgani sari, kompaniyalar hal qilishi kerak boʻlgan vazifalar koʻlami kengayib bormoqda, bu esa malakali muhandislarga boʻlgan ehtiyojni saqlab qolmoqda.