Boeing 737 MAX 7 sertifikatlash jarayoni yakunlanmoqda: 13 yillik kutilish tugaydi

Aviatsiya olamining eng uzoq kutilgan va koʻplab toʻsiqlarga uchragan loyihalaridan biri — Boeing 737 MAX 7 samolyoti nihoyat yakuniy bosqichga yetib keldi. The Wall Street Journal nashrining oʻz manbalariga tayanib xabar berishicha, ushbu model AQSH Federal aviatsiya boshqarmasi (FAA) tomonidan 2026-yilning iyul oyi oxiriga qadar sertifikatlanishi kutilmoqda. Agar ushbu muddat oʻzgarishsiz qolsa, Boeing kompaniyasi oʻz tarixidagi eng murakkab loyihalardan birini muvaffaqiyatli yakunlagan hisoblanadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Boeing 737 MAX 7 dasturi rasman 2013-yilning may oyida ishga tushirilgan edi. Dastlabki rejalarga koʻra, samolyotlar 2019-yildayoq buyurtmachilarga yetkazib berilishi kerak edi. Biroq, loyiha ustidagi ishlar turli texnik va xavfsizlik muammolari sababli qariyb 13 yilga choʻzilib ketdi. Natijada, ilk yetkazib berish muddati dastlabki rejadan yetti yilga kechikdi.

Xavfsizlik muammolari va kechikish sabablari

Loyiha yoʻlidagi birinchi jiddiy zarba 2018 va 2019-yillarda yuz bergan Boeing 737 MAX oilasiga mansub samolyotlarning halokatlari boʻldi. Ushbu fojialardan soʻng butun dunyo boʻylab ushbu turdagi laynerlarning parvozlari toʻxtatib qoʻyilgan edi. Keyinchalik MAX 7 modelining sertifikatlash jarayoni dvigatellarni muzlashdan himoya qilish tizimidagi nuqsonlar tufayli yana toʻxtab qoldi. Muhandislar ushbu kamchiliklarni bartaraf etish uchun qariyb ikki yil vaqt sarfladilar va ishlar faqat 2025-yil oxiriga kelib yakunlandi.

Shuningdek, 2024-yil yanvar oyida Alaska Airlines aviakompaniyasiga tegishli Boeing 737 MAX 9 samolyotining parvoz paytida eshik qopqogʻi uzilib ketishi bilan bogʻliq hodisa nazorat qiluvchi organlarning eʼtiborini yanada kuchaytirdi. FAA Boeing kompaniyasining ishlab chiqarish jarayonlari ustidan nazoratni keskinlashtirdi va barcha yangi modellarni tekshirish koʻlamini kengaytirdi. Bu esa MAX 7 uchun qoʻshimcha sinovlar va hujjatlashtirish ishlarini talab qildi.

Texnik imkoniyatlar va asosiy xaridorlar

Boeing 737 MAX 7 oʻz oilasidagi eng ixcham model hisoblanadi. Uning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:

• Yoʻlovchi sigʻimi: konfiguratsiyaga qarab 172 kishigacha;
• Maksimal parvoz masofasi: taxminan 7000 kilometr;
• Vazifasi: eskirgan Boeing 737-700 modellarini almashtirish.

Ushbu modelning asosiy mijozi Amerikaning Southwest Airlines aviakompaniyasi boʻlib qolmoqda. Tashuvchi jami 256 ta shunday samolyotga buyurtma bergan, bu esa MAX 7 uchun olingan barcha buyurtmalarning 90 foizidan ortigʻini tashkil etadi. Hozirda Vashington shtatidagi Mozes-Leyk maydonchasida 20 ga yaqin tayyor samolyot saqlanmoqda. Sertifikat olingandan soʻng, kompaniya ularni darhol mijozlarga topshirishni rejalashtirmoqda.

Boeing 737 MAX 7 ning foydalanishga topshirilishi mintaqaviy va oʻrta masofali parvozlar segmentida raqobatni kuchaytirishi kutilmoqda. Kompaniya, shuningdek, ushbu modeldan tashqari yanada kattaroq sigʻimli 737 MAX 10 ustida ham ish olib bormoqda, biroq u yerda ham muddatlar bilan bogʻliq qiyinchiliklar kuzatilmoqda. Aviatsiya ekspertlarining taʼkidlashicha, MAX 7 ning muvaffaqiyatli sertifikatlanishi Boeing brendining ishonchini tiklash yoʻlidagi muhim qadam boʻladi.