Microsoft rahbari Satya Nadella sunʼiy intellekt xavfidan ogohlantirdi

Sunʼiy intellekt (AI) texnologiyalarining jadal rivojlanishi nafaqat yangi imkoniyatlar, balki kutilmagan xavflarni ham keltirib chiqarmoqda. Microsoft bosh direktori Satya Nadella oʻzining soʻnggi chiqishida texnologiya olami uchun kutilmagan va ochiq ogohlantirish bilan chiqdi. Uning fikricha, OpenAI va Anthropic kabi yirik laboratoriyalarning xizmatlaridan foydalanayotgan kompaniyalar oʻzlari bilmagan holda oʻz bizneslarining kelajagini xavf ostiga qoʻymoqdalar. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Nadellaning taʼkidlashicha, bugungi kunda sunʼiy intellekt modellaridan foydalanuvchilar aslida "ikki karra haq toʻlamoqdalar". Birinchi navbatda, ular AI tokenlari va xizmatlari uchun bevosita pul toʻlashsa, ikkinchi va eng muhimi, ular oʻzlarining eng maxfiy va qimmatli biznes maʼlumotlarini ushbu modellarga taqdim etmoqdalar. Bu maʼlumotlar modelni yanada aqlli qilish uchun ishlatiladi, natijada yirik texnologik laboratoriyalar oʻz mijozlarining ichki sirlarini oʻrganib, ularga raqobatchiga aylanishi mumkin.

"Troya oti" effekti va maʼlumotlar oʻgʻirlanishi

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Silikon vodiysida koʻplab investorlar va ekspertlar ushbu modellarni "Troya oti"ga qiyoslashmoqda. Kompaniyalar oʻz ish samaradorligini oshirish maqsadida AI modellariga qanchalik koʻp maʼlumot yuklasa, ushbu modellar shunchalik koʻp oʻrganadi. Satya Nadella bu jarayonni "intellektual mulkning oqib chiqishi" deb atadi. Uning soʻzlariga koʻra, model foydalanuvchilarning tuzatishlari, soʻrovlari va agentlar qoʻllaydigan vositalardan oʻrganib, kompaniyaning oʻziga xos nou-xaularini oʻzlashtirib oladi.

Ushbu holat ayniqsa Oʻzbekiston kabi rivojlanayotgan bozorlardagi startaplar va yirik korxonalar uchun ham dolzarbdir. Mahalliy kompaniyalar global AI xizmatlaridan foydalanishda oʻzlarining mijozlar bazasi, strategik rejalari va ichki algoritmlarini ochiqlab yuborishlari mumkin. Nadella bu turdagi bilimlarni "raqobatchi hech qachon sotib ololmaydigan, ammo AI modellari bepul qoʻlga kiritayotgan boylik" deb taʼrifladi.

Distillatsiya va adolatli foydalanish masalasi

Microsoft rahbari yana bir muhim muammoni koʻtardi: AI modellarini yaratuvchi kompaniyalar butun internetdagi ochiq maʼlumotlardan oʻz modellarini oʻqitish uchun bepul foydalanishadi, biroq boshqalarga oʻz modellarini oʻrganishga ruxsat berishmaydi. Nadella buni adolatsizlik deb hisoblaydi. Uning fikricha, agar laboratoriyalar ochiq maʼlumotlardan foydalansa, korxonalar ham ushbu modellardan olingan natijalar asosida oʻzlarining kichik va arzonroq modellarini yaratish (distillatsiya) huquqiga ega boʻlishi kerak.

Hozirda Anthropic kabi kompaniyalar oʻz modellarining natijalari boshqa raqobatchilar, xususan, Xitoy ochiq manbali modellari tomonidan oʻzlashtirilayotganidan shikoyat qilmoqda. Biroq Nadella model yaratuvchilarining bu boradagi cheklovlarini "ironiya" deb atadi. Uning fikricha, texnologik gigantlar ham ochiqlik tamoyillariga amal qilishlari shart.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, Satya Nadellaning ushbu chiqishi AI bozorida yangi tartibga solish davri boshlanayotganidan dalolat beradi. Kompaniyalar endilikda nafaqat AI imkoniyatlaridan foydalanishni, balki oʻzlarining eng qimmatli aktivi — maʼlumotlarini qanday himoya qilishni ham jiddiy oʻylashlari kerak boʻladi. Aks holda, bugungi yordamchi ertangi eng kuchli raqobatchiga aylanishi hech gap emas.