AQSHda yadroviy xavfsizlik qoidalari yumshatilmoqda: ALARA tamoyilidan voz kechilishi mumkin
AQSH Yadroviy tartibga solish komissiyasi (NRC) atom energetikasi sohasida oʻn yilliklar davomida amal qilib kelgan xavfsizlik standartlarini qayta koʻrib chiqishni taklif qildi. Mazkur tashabbus doirasida radiatsiya taʼsirini imkon qadar past darajada saqlashni nazarda tutuvchi ALARA (as low as reasonably achievable) tamoyilidan voz kechish rejalashtirilmoqda. Bu oʻzgarish soha mutaxassislari va ekologlar oʻrtasida jiddiy bahslarga sabab boʻlmoqda, chunki u atom elektr stansiyalari (AES) xavfsizligini taʼminlashning fundamental asosi hisoblanadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
ixbt.com maʼlumotiga koʻra, NRC ushbu qarorni tartibga solish jarayonidagi "ortiqcha noaniqliklarni bartaraf etish" istagi bilan izohlamoqda. Amaldagi qoidalarga koʻra, AES operatorlari radiatsiya darajasi belgilangan meʼyorlardan past boʻlsa ham, uni yanada kamaytirish choralarini koʻrishga majbur edi. Yangi taklif esa ushbu majburiyatni bekor qilib, operatorlarga faqat belgilangan yuqori chegaradan oshmaslik talabini qoldirishi mumkin.
Xavfsizlik standartlariga tahdidmi yoki optimallashtirish?
Ekspertlar, xususan, Xavotirga tushgan olimlar ittifoqi (Union of Concerned Scientists) vakili Edwin Lyman, bunday qadam yadroviy obʼektlarni boshqarish sifatining pasayishiga olib kelishidan ogohlantirmoqda. Uning fikricha, ALARA tamoyilining bekor qilinishi ekspluatatsiya jarayonida xavfsizlik madaniyatining susayishiga va ishchilar hamda aholi uchun radiatsiya xavfining ortishiga sabab boʻlishi mumkin.Shu bilan birga, komissiya 1970-yilda qabul qilingan Milliy ekologik siyosat toʻgʻrisidagi qonunni (NEPA) ijro etish tartibini ham oʻzgartirishni koʻzlamoqda. Taklif etilayotgan yangiliklar yadroviy obʼektlarni qurish va ishga tushirishdan oldin oʻtkaziladigan ekologik tekshiruvlar hajmini sezilarli darajada qisqartirishni nazarda tutadi. Bu esa jamoatchilikning bunday loyihalarni muhokama qilishdagi ishtirokini cheklab qoʻyishi mumkin.
Bundan tashqari, NRC atom obʼektlarining atrof-muhitga taʼsirini baholashda shovqin, chang va atmosferaga chiqariladigan chiqindilar kabi omillarni tekshirishdan voz kechishni taklif qilmoqda. The Hill nashri xabar berishicha, yangi qoidalar hatto baʼzi amaldagi va yangi qurilayotgan reaktorlarni muntazam tekshiruvlarning bir qismidan ozod qilishi kutilmoqda.
Energetika sohasidagi islohotlarning oqibati
Mazkur oʻzgarishlar AQSH Energetika vazirligi soha xodimlari uchun radiatsiya cheklovlarini qayta koʻrib chiqishni boshlaganidan bir necha oy oʻtib eʼlon qilindi. Hukumat bu qadamlarni yadroviy loyihalarni amalga oshirishni soddalashtirish va mamlakatda atom energetikasini kengaytirish strategiyasining bir qismi sifatida taqdim etmoqda. Biroq, tanqidchilar iqtisodiy manfaatlar yoʻlida xavfsizlik standartlaridan voz kechish uzoq muddatda ogʻir oqibatlarga olib kelishi mumkinligidan xavotirda.Yadroviy tartibga solish sohasidagi ushbu islohotlar quyidagi asosiy yoʻnalishlarni qamrab oladi:
- Radiatsiya taʼsirini minimal darajaga tushirish talabini bekor qilish;
- Yangi AESlar qurilishida ekologik ekspertiza jarayonini tezlashtirish;
- Atrof-muhitga taʼsirni baholashda ikkinchi darajali omillarni hisobga olmaslik;
- Amaldagi reaktorlar uchun nazorat tartib-taomillarini yengillashtirish.
Izohlar 0
…