Telegramʻning t.me qisqa havolalari yana ish boshladi: Uzilishga AQSH sanksiyalari sabab boʻldi

Telegram messenjerining ommabop guruhlar va kanallarga kirish uchun foydalaniladigan t.me qisqa domenlari bir kunlik uzilishdan soʻng yana faoliyatini tikladi. Dushanba kuni boshlangan ushbu muammo butun dunyo boʻylab foydalanuvchilarning ochiq resurslarga birgina bosish orqali kirish imkoniyatini cheklab qoʻygan edi. Mazkur holat nafaqat foydalanuvchilar, balki servis asoschisi Pavel Durovning ham eʼtiborini tortdi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Domen faoliyatini boshqaruvchi Chernogoriyaning DomainME registratori maʼlumotlariga koʻra, t.me domeni texnik sabablarga koʻra emas, balki huquqiy tartibga solish jarayonlari tufayli vaqtincha toʻxtatilgan. TechCrunch nashri bilan suhbatda DomainME rahbari Predrag Leshich domen yana onlayn rejimga qaytganini tasdiqladi va tez orada rasmiy bayonot berilishini maʼlum qildi.

Sanksiyalar va "serverhold" holati

Domenning oʻchib qolishiga AQSH Moliya vazirligining Xorijiy aktivlarni nazorat qilish boshqarmasi (OFAC) tomonidan kiritilgan cheklovlar sabab boʻlgani aytilmoqda. Registrator vakillari X (sobiq Twitter) tarmogʻida Pavel Durovga javob berar ekan, domen OFAC talablariga muvofiqlikni tekshirish doirasida vaqtincha toʻxtatib qoʻyilganini tushuntirishdi.

Internet yozuvlariga koʻra, Telegram domeniga nisbatan "serverhold" maqomi qoʻllanilgan. Odatda bu maqom domen registratori tomonidan maʼlum bir sabablarga koʻra domenni bloklab qoʻyishni anglatadi va bu avtomatik ravishda saytning butun dunyo boʻylab ishlamay qolishiga olib keladi. Seshanba kuni ertalab ushbu cheklov olib tashlandi va havolalar yana oʻz holiga qaytdi.

Nega aynan butun domen bloklandi?

Mutaxassislar, jumladan texnolog Jonah Aragonning fikricha, ushbu hodisa AQSH Moliya vazirligi tomonidan First VPN provayderiga qarshi sanksiyalar eʼlon qilingan kun bilan mos kelgan. Rasmiylar ushbu VPN xizmatidan kiberjinoyatchilar toʻlov dasturlari orqali hujumlar uyushtirishda foydalanganini taʼkidlamoqda. AQSH hukumati joriy yil boshida ushbu servis saytini yopib qoʻygan edi.

Qizigʻi shundaki, First VPN uchun eʼlon qilingan sanksiyalar roʻyxatida ushbu provayderning Telegramʻdagi ochiq guruhiga olib boruvchi t.me havolasi ham koʻrsatilgan. Taxminlarga koʻra, domen registratori sanksiyalarga rioya qilmaslik uchun qoʻllanilishi mumkin boʻlgan yirik jarimalardan qochish maqsadida, faqat bitta havolani emas, balki butun t.me domenini vaqtincha muzlatib qoʻyishga qaror qilgan.

Oʻzbekistonlik foydalanuvchilar uchun ham Telegram eng asosiy muloqot va axborot olish vositasi hisoblanadi. t.me domenining vaqtincha ishlamay qolishi koʻplab mahalliy kanallar va biznes akkauntlarga tashqi havolalar orqali oʻtishda qiyinchiliklar tugʻdirdi. Hozirda barcha tizimlar barqaror ishlamoqda va foydalanuvchilar qisqa havolalardan hech qanday cheklovlarsiz foydalanishlari mumkin.