Xitoy Oyning janubiy qutbidan suv qidiradi: Changʻe-7 missiyasiga tayyorgarlik boshlandi

Xitoy kosmik tadqiqotlar sohasida navbatdagi ulkan qadamni tashlashga tayyorlanmoqda. Mamlakatning eng quvvatli ogʻir tashuvchi raketasi hisoblangan Long March 5 Y14 Venchan kosmodromiga muvaffaqiyatli yetkazildi. Ushbu raketa yaqin vaqt ichida Changʻe-7 avtomatik stansiyasini Oy orbitasiga olib chiqishi kutilmoqda. Mazkur missiya insoniyatning Yer yoʻldoshini oʻrganish tarixidagi eng murakkab loyihalardan biri boʻlishi aytilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Hozirda kosmodromda raketani yakuniy yigʻish va kompleks sinovlardan oʻtkazish jarayonlari boshlangan. Taʼkidlash joizki, Changʻe-7 stansiyasining oʻzi start maydonchasiga joriy yilning aprel oyidayoq keltirilgan edi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ushbu missiya bir vaqtning oʻzida bir nechta qurilmani oʻz ichiga olgan murakkab tizimdan iborat: orbital apparat, qoʻnish moduli, lunoxod, Oy atrofida uchuvchi maxsus apparat va retranslyatsiya sunʼiy yoʻldoshi.

Janubiy qutb va abadiy soyadagi kraterlar

Missiyaning asosiy nishoni Oyning janubiy qutbidagi Eytken hududi boʻlib, u 85 darajadan janubiy kenglikda joylashgan. Olimlarning fikricha, aynan shu hududda quyosh nuri hech qachon tushmaydigan, doimiy soyada qoladigan kraterlar mavjud. Changʻe-7 orbitaga chiqqandan soʻng, mazkur kraterlar ustidan uchib oʻtib, u yerda suv muzlari zaxiralari bor-yoʻqligini tekshiradi. Suvning mavjudligi kelajakda Oyni oʻzlashtirish va u yerda bazalar qurish uchun hayotiy muhim ahamiyatga ega.

Dasturning keyingi bosqichida qoʻnish moduli va lunoxod Oy sirtiga tushib, ilmiy maʼlumotlar toʻplashni boshlaydi. Bu maʼlumotlar nafaqat Oyning geologik tuzilishini tushunishga, balki kelajakdagi missiyalar uchun xavfsiz qoʻnish nuqtalarini aniqlashga yordam beradi. Xitoylik mutaxassislar ushbu tadqiqotlar orqali Oyning janubiy qutbidagi tabiiy resurslar xaritasini yaratishni maqsad qilgan.

Xalqaro Oy stansiyasi sari ilk qadam

Changʻe-7 missiyasi mustaqil loyiha boʻlish bilan birga, Xitoyning uzoq muddatli kosmik strategiyasining bir qismidir. Undan keyin amalga oshiriladigan Changʻe-8 missiyasi bilan birgalikda, ushbu qurilmalar Xalqaro oy tadqiqot stansiyasini (ILRS) barpo etish uchun poydevor vazifasini oʻtaydi. Xitoy ushbu stansiyani aynan janubiy qutb atrofida joylashtirishni rejalashtirmoqda.

Missiya tarkibidagi qurilmalarning vazifalari quyidagicha taqsimlangan:

• Orbital apparat: Aloqa va umumiy kuzatuvni taʼminlaydi;
• Qoʻnish moduli va lunoxod: Sirtda bevosita tadqiqotlar oʻtkazadi;
• Uchuvchi apparat: Kraterlar ichiga kirib, muz namunalarini qidiradi;
• Retranslyator: Yer bilan uzluksiz maʼlumot almashinuvini yoʻlga qoʻyadi.

Ushbu loyiha muvaffaqiyatli amalga oshsa, Xitoy Oyning eng qiyin oʻzlashtiriladigan hududlarida ilmiy tadqiqot olib borish boʻyicha jahon yetakchisiga aylanishi mumkin. Oʻzbekistonlik ilm-fan ishqibozlari uchun ham ushbu yangilik muhim, chunki kosmik poygadagi yangi burilishlar yaqin oʻn yilliklarda insoniyatning koinotdagi oʻrnini butunlay oʻzgartirib yuborishi kutilmoqda.