Elon Musk asos solgan xAI kompaniyasi ekologik mojarolar markazida qoldi

Dunyoning eng boy insonlaridan biri Elon Musk tomonidan tashkil etilgan xAI sunʼiy intellekt kompaniyasi jiddiy ekologik ayblovlar bilan yuzma-yuz keldi. Reuters agentligi bergan maʼlumotlarga koʻra, kompaniyaning maʼlumotlarni qayta ishlash markazlarini (MKM) elektr energiyasi bilan taʼminlash uchun oʻrnatilgan gaz turbinalari atrof-muhitga oʻta zararli moddalar chiqarmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Eng asosiysi, ushbu turbinalar tegishli ruxsatnomalarsiz va noqonuniy ravishda oʻrnatilgani aytilmoqda. Hozirda Memfis shahridagi obʼyektda 59 ta mobil gaz turbinasi faoliyat yuritmoqda. Ushbu qurilmalar sunʼiy intellekt modellarini oʻqitish uchun zarur boʻlgan ulkan hisoblash quvvatlarini uzluksiz energiya bilan taʼminlashga xizmat qiladi.

Mutaxassislarning hisob-kitoblariga koʻra, ushbu turbinalarning bir yillik ish faoliyati davomida atmosferaga 2500 tonna azot oksidi, 4000 tonna karbonat angidrid va 22 tonna formaldegid ajralib chiqishi mumkin. Bunday miqdordagi zaharli chiqindilar nafaqat tabiatga, balki yaqin atrofda yashovchi aholi salomatligiga ham jiddiy xavf tugʻdiradi.

Aholi salomatligi va huquqiy oqibatlar

Vaziyatni yanada murakkablashtirayotgan omil shundaki, xAI markazi joylashgan hududda asosan kam daromadli va surunkali oʻpka kasalliklaridan aziyat chekuvchi aholi istiqomat qiladi. Ekologik faollar va huquq himoyachilari Muskning kompaniyasini ijtimoiy masʼuliyatsizlikda va mahalliy aholi huquqlarini poymol qilishda ayblamoqda.

NAACP (Rangli aholini qoʻllab-quvvatlash milliy assotsiatsiyasi) allaqachon mazkur holat yuzasidan sudga daʼvo arizasi kiritgan. Daʼvoda keltirilishicha, turbinalarning ishlashi natijasida hududda azot oksidi chiqindilari 111 foizga, havoning PM2.5 zarralari bilan ifloslanishi 83 foizga, formaldegid miqdori esa 88 foizga oshgan.

Ushbu holat zamonaviy texnologik poyganing salbiy tomonlarini koʻrsatib bermoqda. Sunʼiy intellekt sohasida yetakchilikka intilayotgan xAI kabi kompaniyalar koʻpincha infratuzilmani tezkorlik bilan qurish jarayonida ekologik meʼyorlar va qonunchilik talablariga yetarlicha eʼtibor qaratmayotgani kuzatilmoqda.

Oʻzbekiston sharoitida ham maʼlumotlarni qayta ishlash markazlarining energiya samaradorligi va ekologik xavfsizligi masalasi dolzarb hisoblanadi. Elon Musk bilan bogʻliq ushbu voqea yirik texnologik loyihalarni amalga oshirishda davlat nazorati va jamoatchilik ekspertizasining naqadar muhimligini yana bir bor tasdiqlaydi.

Hozircha xAI vakillari ushbu ayblovlar yuzasidan rasmiy izoh berishgani yoʻq. Biroq, sud jarayonlari va ekologik tashkilotlarning bosimi kompaniyani oʻz energiya strategiyasini qayta koʻrib chiqishga yoki faoliyatini toʻxtatishga majbur qilishi mumkin.