SpaceX aksiyalari Starship parvozi arafasida IPO narxidan pastga tushdi

Ilon Mask boshqaruvidagi SpaceX kompaniyasi qimmatli qogʻozlar bozorida murakkab davrni boshdan kechirmoqda. Iyun oyidagi shov-shuvli IPO (aksiyalarni ommaviy joylashtirish) jarayonidan soʻng, kompaniya aksiyalari narxi ilk bor belgilangan 135 dollarlik marradan pastga tushib ketdi. Bu holat koinot sanoatidagi eng yirik oʻyinchi uchun investorlar ishonchi va bozor barqarorligi borasida jiddiy savollarni keltirib chiqarmoqda. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Chorshanba kuni tushdan keyin SpaceX aksiyalari oʻz qiymatini yoʻqotib, har bir aksiya uchun 133 dollargacha arzonlashdi. Garchi keyinchalik narxlar yana 135 dollar atrofida barqarorlashgan boʻlsa-da, bu pasayish soʻnggi bir oy davomida kuzatilayotgan umumiy pasayish tendensiyasining davomi boʻldi. Eslatib oʻtamiz, ommaviy savdolarning dastlabki kunlarida kompaniya aksiyalari 200 dollardan oshib ketgan va bozordagi umumiy qiymati boʻyicha Amazon hamda Microsoft kabi texnologik gigantlar bilan raqobatlasha boshlagan edi.

Bozordagi beqarorlik va "kichik float" omili

Ekspertlarning fikricha, SpaceX aksiyalarining keskin tebranishiga bir necha omillar sabab boʻlmoqda. Birinchidan, kompaniya umumiy aksiyalarining atigi 4 foizi Nasdaq birjasida erkin savdoga chiqarilgan. Moliya tilida "kichik float" deb ataluvchi bu holat, hatto kichik hajmdagi oldi-sotdi operatsiyalari ham aksiyalar narxiga keskin taʼsir koʻrsatishiga olib keladi. Ikkinchidan, soʻnggi oylarda texnologiya sektoridagi umumiy pasayish va investorlarning Ilon Maskning ulkan rejalari borasidagi ehtiyotkorona munosabati ham oʻz soʻzini aytmoqda.

Faqatgina aksiyalar emas, balki kompaniya IPO arafasida sotgan obligatsiyalar qiymati ham pasayishni boshlagan. Bu esa SpaceX uchun uzoq muddatli moliyaviy bosimni anglatishi mumkin. Bozor ishtirokchilari Maskning "boshqa dunyolarni zabt etish" haqidagi vaʼdalari qanchalik real daromad keltirishi mumkinligini qaytadan tahlil qilmoqda.

Starship sinovlari va kelajakdagi IPOlar

SpaceX yaqin soatlarda oʻzining eng yirik raketasi — Starship tizimining navbatdagi sinov parvozini amalga oshirishga tayyorgarlik koʻrmoqda. Bu parvoz IPOdan keyingi ilk yirik texnik sinov boʻlib, u kompaniya aksiyalari taqdirini hal qilishi mumkin. SpaceX oʻzining anʼanaviy "uchish, xato qilish va tuzatish" (fly, fail, fix) strategiyasiga sodiq qolgan holda, bu gal ham raketaning qaytib qoʻnishini rejalashtirmayapti. Meksika koʻrfazida amalga oshiriladigan simulyatsiya qilingan qoʻnish, har qanday holatda ham raketa qismlarining portlashi bilan yakunlanishi kutilmoqda.

SpaceX atrofidagi vaziyat nafaqat ushbu kompaniya, balki butun texnologiya bozori uchun muhim indikator hisoblanadi. Hozirda Anthropic va OpenAI kabi sunʼiy intellekt gigantlari ham oʻzlarining ommaviy aksiyalarini chiqarish (IPO) uchun maxfiy tarzda ariza topshirgan. Investorlar SpaceX misolida ushbu yangi avlod texnologik kompaniyalari bozorda oʻzini qanday tutishini prognoz qilishga urinmoqdalar.

Xulosa qilib aytganda, Starship parvozi natijalari va aksiyalar narxining keyingi harakati Ilon Mask imperiyasining moliyaviy qudratini belgilab beradi. Agar pasayish davom etsa, bu boshqa yuqori texnologiyali startaplarning ommaviy bozorga chiqish rejalariga ham salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin.