Mira Murati asos solgan Thinking Machines startapi oʻzining ilk ochiq AI modelini taqdim etdi

OpenAI kompaniyasining sobiq texnologik direktori Mira Murati tomonidan asos solingan Thinking Machines Lab startapi oʻzining ilk xususiy sunʼiy intellekt modeli — Inkling platformasini keng ommaga eʼlon qildi. OpenAI, Anthropic yoki Google kabi gigantlarning yopiq tizimlaridan farqli oʻlaroq, Inkling ochiq kodli (open-weight) model hisoblanadi. Bu esa tashqi dasturchilar va kompaniyalarga modelni bevosita yuklab olish hamda oʻz ehtiyojlariga mos ravishda oʻzgartirish imkonini beradi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Inkling modeli "mutaxassislar aralashmasi" (mixture-of-experts) tizimiga asoslangan boʻlib, jami 975 milliard parametrga ega. Biroq, tizim samaradorligini oshirish va xarajatlarni kamaytirish maqsadida, har bir aniq vazifa uchun ushbu parametrlarning faqat bir qismi — taxminan 41 milliardi ishga tushiriladi. Model 45 trillion tokendan iborat matn, tasvir, audio va video maʼlumotlar asosida oʻqitilgan boʻlib, toʻrtta yoʻnalishda ham tabiiy tahlil qilish qobiliyatiga ega.

Moslashuvchanlik va oʻziga xos imkoniyatlar

Hozirgi bosqichda Inkling faqat matnli natijalar, jumladan, dasturiy kodlar va tuzilmaviy maʼlumotlarni taqdim eta oladi. Thinking Machines Lab ushbu modelni "tayyor mahsulot" emas, balki korxonalar oʻz ustida ishlashi uchun "boshlangʻich nuqta" sifatida marketing qilmoqda. Kompaniyaning asosiy gʻoyasi shundan iboratki, markazlashgan laboratoriyalar tomonidan taqdim etiladigan "barcha uchun bir xil" modellardan koʻra, tashkilotlarning oʻziga xos talablariga moslashtirilgan AI tizimlari yuqoriroq samaradorlik koʻrsatadi.

Inkling modelining oʻziga xos jihatlaridan biri — foydalanuvchi "fikrlash darajasi"ni (thinking effort) oʻzi sozlashi mumkinligidir. Agar foydalanuvchiga tezkorlik muhim boʻlsa, u modelning chuqur oʻylash jarayonini kamaytirishi, murakkab masalalarda esa aksincha, aniqlikni oshirishi mumkin. Shuningdek, model noaniq vaziyatlarda taxmin qilish oʻrniga, oʻzining ishonchsizligini ochiq bildirish xususiyatiga ega.

Bozordagi raqobat va strategik ahamiyat

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Thinking Machines oʻz mahsulotini bozordagi eng kuchli model deb daʼvo qilmayapti. Kompaniya vakillari Inkling bugungi kundagi eng qudratli model emasligini ochiq tan olgan holda, asosiy urgʻuni uning universalligi va moslashuvchanligiga qaratmoqda. Masalan, dasturlash boʻyicha testlarda Inkling NVIDIA kompaniyasining Nemotron 3 Ultra modeliga qaraganda uch baravar kam resurs sarflagan holda bir xil natija koʻrsatgan.

Ushbu yondashuv Microsoft rahbari Satya Nadella tomonidan ilgari surilgan fikrlarga hamohangdir. Nadella yaqinda yopiq sunʼiy intellekt modellaridan foydalanadigan korxonalar aslida "ikki marta haq toʻlayotganini" taʼkidlagan edi: birinchisi — obuna uchun, ikkinchisi — oʻzlarining maxfiy biznes maʼlumotlarini modelni takomillashtirish uchun topshirish orqali. Inkling kabi ochiq modellar esa korxonalarga oʻz maʼlumotlari ustidan toʻliq nazoratni saqlab qolish imkonini beradi.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, Mira Murati boshchiligidagi jamoa ChatGPT, Claude va Gemini kabi umumiy maqsadli chatbotlar bilan emas, balki professional va korporativ segment bilan raqobatga kirishmoqda. Bu Oʻzbekistondagi yirik tashkilotlar va dasturiy taʼminot ishlab chiquvchilar uchun ham qiziqarli boʻlishi mumkin, chunki mahalliylashtirilgan va maxsus vazifalar uchun oʻqitilgan xususiy modellarni yaratishda Inkling mustahkam poydevor vazifasini oʻtaydi.