Apple Buyuk Britaniya hukumatining shifrlangan maʼlumotlar talabiga qarshi chiqdi

Financial Times nashrining xabar berishicha, Apple kompaniyasi Buyuk Britaniya hukumatining foydalanuvchilar shifrlangan maʼlumotlariga kirish huquqini berish boʻyicha navbatdagi talabiga qarshi rasman huquqiy kurash boshladi. Mazkur qarama-qarshilik texnologiya gigantlari va davlat idoralari oʻrtasidagi shaxsiy maxfiylik hamda milliy xavfsizlik masalalaridagi navbatdagi jiddiy toʻqnashuvga sabab boʻlmoqda. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Maʼlum qilinishicha, Apple Buyuk Britaniyaning hukumat kuzatuvi bilan bogʻliq ishlarni koʻrib chiquvchi Tergov vakolatlari tribunaliga (Investigatory Powers Tribunal) shikoyat kiritgan. Bunga hukumat tomonidan oʻtgan yili chiqarilgan maxfiy «texnik imkoniyatlar bildirishnomasi» sabab boʻlgan.

Maxfiy buyruqlar va shifrlash muammosi

Ushbu bildirishnoma hukumatning foydalanuvchilar maʼlumotlarini, hatto ular shifrlangan boʻlsa ham, qoʻlga kiritishni talab qiluvchi yashirin qonuniy buyrugʻi hisoblanadi. Tanqidchilarning fikricha, bunday talab Apple kompaniyasining Advanced Data Protection (ADP) funksiyasi yoqilgan bulutli zaxira nusxalariga orqa eshik (backdoor) yaratishni talab qilish bilan barobardir.

Eslatib oʻtamiz, ADP funksiyasi maʼlumotlarni oxirigacha shifrlash (end-to-end encryption) imkonini beradi va undagi maʼlumotlarga mijozdan boshqa hech kim, hatto Apple kompaniyasining oʻzi ham kira olmaydi. Bu esa foydalanuvchilarning shaxsiy daxlsizligini taʼminlashdagi muhim qadamlardan biri sanaladi.

Sudlashuvlar tarixi va oqibatlari

Mazkur yangi sud jarayoni Apple va Buyuk Britaniya hukumati oʻrtasidagi shunga oʻxshash ilk qarama-qarshilikdan bir yil oʻtib boshlandi. 2025 yil boshida London rasmiylari Apple kompaniyasiga foydalanuvchilarning shifrlangan iCloud zaxira nusxalariga kirishni talab qiluvchi maxfiy buyruq yuborgan edi. Biroq bu buyruq keyinchalik Tramp maʼmuriyatining aralashuvidan soʻng bekor qilingan edi.

Birinchi buyruqdan soʻng kompaniya Buyuk Britaniya foydalanuvchilari uchun ADP funksiyasidan foydalanish imkoniyatini olib tashlash orqali munosabat bildirgan edi. Shundan soʻng, oktyabr oyida Buyuk Britaniya hukumati ikkinchi buyruqni chiqardi va hozirda Apple aynan shu hujjat ustidan shikoyat qilmoqda.

Hozirgi vaqtda yuzaga kelgan vaziyat texnologiya sanoatida keng muhokama qilinmoqda, chunki davlatlarning huquq-tartibot idoralari jinoyatchilikka qarshi kurashish bahonasida shifrlangan maʼlumotlarga kalit talab qilishi foydalanuvchilarning fundamental huquqlariga tahdid solishi mumkin. Apple kompaniyasi esa TechCrunch nashrining izoh berish haqidagi soʻroviga hozircha javob bermadi.