«Yashirincha yozib oladi!»: LG televizorlaridagi 216 millionlik shpionlik fosh etildi

Zamonaviy texnologiyalar inson hayotini yengillashtirish o‘rniga, uning shaxsiy hududini buzib kiruvchi xavfli qurolga aylanib bormoqda. Mustaqil IT-jurnalistika va texnologik ekspertiza maydonida haqiqiy matonat ko‘rsatgan Gamers Nexus tadqiqotchilar jamoasi jahon elektronika giganti LG ustidan mislsiz shov-shuvli surishtiruvni e’lon qildi. Olib borilgan murakkab texnik tajribalar davomida uy to‘rida turgan LG Smart TV televizorlari foydalanuvchilarning har bir suhbatini ular sezmagan holda, hatto televizor ekrani o‘chiq paytda ham yozib olib, korporatsiya serverlariga yuborishi isbotlandi. Butun dunyo bo‘ylab 216 milliondan ortiq qurilmani, jumladan, O‘zbekiston bozoridagi minglab xonadonlarni qamrab olgan ushbu xavfga qarshi oddiy tadqiqotchilar qanday qilib korporativ monopoliya qarshisida qahramonona jang olib bordi? Xo‘sh, televizorlar internet o‘chirilganda ham ovozni qanday saqlab qoladi, uydagi boshqa qaysi gadjetlar kuzatuv ostiga tushgan va bu tizimdan qanday himoyalanish mumkin?

Aqlli televizorlarning xavfli shpionga aylanishi

Yillar davomida qulaylik ramzi sifatida sotilgan Smart TV qurilmalari ortida dahshatli haqiqat ochildi:

• O‘chiq ekran ortidagi quloq: Gamers Nexus mutaxassislari maxsus sinovlar orqali televizor ekrani o‘chiq ko‘ringan vaqtda ham mikrofon faol ishlab, atrofdagi suhbatlarni sof audio holida yozib olayotganini aniqladi;

• Internetsiz ham xotirada saqlash: Agar televizor internet tarmog‘idan uzib qo‘yilsa, u ovozlarni o‘zining ichki xotirasida to‘playdi va internet paydo bo‘lishi bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri LG serverlariga uzatadi;

• 216 millionlik tahdid: Mazkur dasturiy shpionlik tizimi butun yer yuzi bo‘yicha 216 milliondan ortiq televizorni qamrab olgan bo‘lib, bunday qurilmalar O‘zbekiston bozorida ham eng ommabop brendlardan biri sanaladi;

• Qo‘shni Wi-Fi tarmoqlari va gadjetlar nishonda: Televizor nafaqat xonadon ichidagi telefon, smart-soat, noutbuk va planshetlarni skanerdan o‘tkazadi, balki qo‘shnilarning ochiq tarmoqlari haqida ham to‘liq ma’lumot to‘playdi.

«Hammasi qanday boshlangan edi?»: Korporatsiyalarning nafsi va chegara bilmas reklama biznesi

Foydalanuvchilar sezmagan holda ularning shaxsiy hayotiga buzib kirish birdaniga yuz bergani yo‘q:

• Monetizatsiyaning qora tomoni: Yirik texnologiya ishlab chiqaruvchilari televizor sotuvidan tashqari, foydalanuvchilarning har bir harakatini reklama beruvchilarga sotish orqali milliardlab daromad olishga o‘tdi;

• ACR (Avtomatik kontentni tanish) tizimi: Ekranda nima ko‘rsatilayotganini har bir soniyada tahlil qilib, sun’iy intellekt yordamida maqsadli reklamalarni tiqishtirish tizimi rivojlantirildi;

• Sezdirmasdan olingan roziliklar: Mijozlar televizorni ilk bor yoqqanda o‘qimasdan bosib yuboradigan ko‘p sahifali litsenziya kelishuvlari ortiga ana shunday josuslik mexanizmlari ustalik bilan yashirildi.

Milliardlik gigantga qarshi mustaqil muhandislar jasorati

Bu ulkan sirni oshkor qilish mustaqil muhandislar va dasturchilardan haqiqiy fidoyilik talab qildi:

• 70 000 dollarlik mustaqil tadqiqot: Gamers Nexus jamoasi hech qanday homiylarsiz, 70 ming dollardan ortiq shaxsiy mablag‘ sarflab, oylab laboratoriyada LG proshivkalarini dekompilyatsiya qildi va shifrlarni buzib chiqdi;

• Tarmoqni qurshab olgan izquvar: Tadqiqotchilar o‘z ofislaridagi 38 tadan ortiq mustaqil qurilmalar — hatto xodimlarning shaxsiy Samsung Galaxy telefonlari va smart-soatlari televizor tomonidan aniqlanib, kuzatuvga olinganini isbotladi;

• Haqiqatning yuzaga chiqishi: Korporatsiyalarning ehtimoliy tahdidlari va yuridik bosimlariga qaramay, tadqiqotchilar to‘liq dalillar bazasini video ko‘rinishida ommaga taqdim etdi.

«Televizor sotib olganingizda, u sizning mulkingiz bo‘lishi kerak, shaxsiy hayotingizni poylaydigan korporativ ayg‘oqchi emas. Foydalanuvchilar o‘z qurilmalari ustidan nazoratni qaytarib olishlari shart», — deya ta’kidladi surishtiruv mualliflari.

Xavfsizlik bo‘yicha amaliy tavsiya: Televizorni qanday jilovlash mumkin?

Gamers Nexus mutaxassislari ushbu tahdiddan himoyalanish uchun quyidagi shoshilinch choralarni tavsiya etmoqda:

• Tarmoqdan uzish: Agar Smart TV funksiyalari juda zarur bo‘lmasa, televizorni uydagi Wi-Fi tarmog‘idan uzib qo‘yish eng ishonchli choradir;

• Alohida pristavkalardan foydalanish: Televizorning o‘zini faqat monitor sifatida ishlatib, internet va kontent uchun ochiq kodli, nazorat qilish mumkin bo‘lgan alohida media pristavkalardan (TV Box) foydalanish;

• Sozlamalardagi josuslikni o‘chirish: Televizor menyusiga kirib, «Ovozli boshqaruv», «Automatic Content Recognition (ACR)» va «Reklama uchun ma’lumot yig‘ish» bandlaridagi barcha roziliklarni bekor qilish.

Surishtiruvning to‘liq videoklipi bilan ushbu havola orqali tanishishingiz mumkin: http://www.youtube.com/watch?v=6IFVTcM28KA

Sizning xonadoningizda ham LG yoki boshqa markadagi Smart TV bormi? Uy to‘ridagi bunday texnikalarning oilaviy suhbatlarni yashirincha tinglashi mumkinligi haqida hech o‘ylab ko‘rganmisiz? Maxfiyligingizni saqlash uchun televizorni internetdan uzib qo‘yishga tayyormisiz? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va xonadonida zamonaviy televizor ishlatayotgan barcha yaqinlaringizni ogohlantirish uchun ushbu muhim surishtiruvni ulashing!