Kosmik chiqindilardan himoya: suvli «alyuminiy tuxumlar» sinovdan o‘tdi

Xitoylik tadqiqotchilar kosmik apparatlar uchun tuxum qobig‘i geometriyasiga asoslangan yangi yengil himoya konstruksiyasini yaratishdi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, suv bilan to‘ldirilgan va alyuminiy plastinalar orasiga joylashtirilgan bo‘shliq shaklidagi elementlar massivi kosmik chiqindilar zarbalariga qarshi anʼanaviy qattiq materiallardan ko‘ra samaraliroq ekanini ko‘rsatdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

So‘nggi yillarda fazoga raketa va sunʼiy yo‘ldoshlar ko‘plab uchirilishi natijasida Yer atrofidagi orbitada xavfli chiqindilar soni keskin ortib bormoqda. NASA maʼlumotlariga ko‘ra, orbitada hajmi 10 santimetrdan oshadigan 34 mingdan ortiq, 1 dan 10 santimetrgacha bo‘lgan 900 mingga yaqin va 1 santimetrdan kichik bo‘lgan 128 millionga yaqin zarralar mavjud. Ulkan orbital tezlikda harakatlanadigan bunday kichik bo‘laklar ham kosmik kemalar uchun jiddiy xavf tug‘diradi.

Kosmik himoya texnologiyalari evolyutsiyasi

Hozirgi vaqtda kosmik apparatlarni himoya qilish uchun asosan Uippl qalqonlaridan foydalaniladi. Ushbu tizim korpusdan maʼlum masofada joylashgan yupqa tashqi panel bo‘lib, u yuqori tezlikdagi zarba energiyasini maʼlum darajada yoyishga imkon beradi. Biroq yangi ishlanma mazkur prinsipni yanada takomillashtirib, murakkab shakldagi bo‘shliq elementlardan foydalanishni taklif etadi.

Dalyan texnologiya universiteti mutaxassislari ishlab chiqqan konstruksiya ikkita alyuminiy plastina orasiga joylashtirilgan suv to‘ldirilgan alyuminiy qobiqlardan iborat. Tadqiqot mualliflaridan biri Yuxin Vanning taʼkidlashicha, bunday tizimga zarba berilganda elementlar ketma-ket deformatsiyalanib, nuqtaviy yuklamani butun massiv bo‘ylab taqsimlaydi va kinetik energiyani bosqichma-bosqich so‘ndiradi.

Suv va geometrining ahamiyati

Konstruksiya samaradorligini oshirishda uning ichidagi suv muhim rol o‘ynaydi. Yuqori tezlikdagi to‘qnashuv vaqtida suyuqlik qobiq ichida harakatlanib, uning devorlariga bosim o‘tkazadi va zarba to‘lqinining bir qismini o‘ziga singdiradi. Natijada energiya yanada teng taqsimlanadi.

Olib borilgan tajribalar va kompyuter modellashtirish natijalari shuni ko‘rsatdiki, yangi «tuxumsimon» qobiqlar massivi zarba tezligini deyarli 65 foizga pasaytirishga muvaffaq bo‘lgan. Taqqoslash uchun, oddiy qattiq alyuminiy plastina bu ko‘rsatkichni atigi 51 foiz foizni tashkil etgan. Eng yaxshi natija elementlarning tor uchi tashqariga qaratilgan konfiguratsiyada qayd etilgan.

Kelgusida olimlar minimal vazn evaziga energiya yutish samaradorligini yanada oshirish maqsadida qobiqlar qalinligi, geometriyasi va ularning o‘lchoblar nisbatini optimallashtirishni rejalashtirmoqda.