Yevropa oʻzining пилотируемый kosmik kema yaratishini eʼlon qildi

Fransiya prezidenti Emmanuel Makron Yevropa oʻzining mustaqil kosmik dasturini ishlab chiqishi va oʻn yil ichida oʻzining odam tashuvchi kosmik kema tizimiga ega boʻlishi kerakligini bildirdi. Mazkur tashabbus Yevropaning oʻzga davlatlar texnologiyalariga qaramligiga barham berish hamda mintaqaning texnologik suverenitetini taʼminlashga qaratilgan. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Yevropa kosmik agentligi (ESA) bosh direktori Jozef Ashbaxer ham shunday taklif bilan chiqib, Yevropa oʻz kosmik sanoatiga investitsiyalarni keskin oshirishi zarurligini taʼkidladi. U Yevropa davlatlari kelgusida kosmosda «yoʻlovchi» yoki «uchuvchi» boʻlishni tanlashi kerakligini qayd etdi.

Bosqichma-bosqich rivojlanish rejasi

Hozirgi vaqtda Yevropa oʻz kosmonavtlarini orbitaga mustaqil ravishda chiqarish imkoniyatiga ega emas va xorijiy transport tizimlariga tayanadi. Makron taqdim etgan rejaga muvofiq, vaziyatni kelgusi oʻn yillikda tubdan oʻzgartirish koʻzda tutilgan.

Dasturning ilk bosqichi sifatida Yevropaning Nyx yuk kemasini yaratish rejalashtirilgan. Unga koʻra, mazkur kema ikki yildan soʻng Xalqaro kosmik stansiya bilan tutashishi lozim. Garchi 2030-yilda XKSni orbitadan chiqarish ishlari boshlanishi ehtimoli tutilgan boʻlsa-da, bu jarayon texnologiyalarni sinovdan oʻtkazish uchun muhim qadam hisoblanadi.

Lotin va Oy missiyalari

Shundan soʻng, besh yil ichida Oy sirtiga Argonaut qoʻnish apparatini joʻnatish koʻzda tutilgan. Shundan keyingina Yevropa oʻzining toʻlaqonli kosmik parvozlariga oʻtishi rejalashtirilgan.

Oʻn yil davomida Frans Gvianadagi Kuru kosmodromidan uchiriladigan hamda yevropalik va xorijiy astronavtlarni orbitaga eltuvchi maxsus kema tayyorlanishi kerak. Bu esa Yevropaga oʻz kosmik infratuzilmasidan mustaqil foydalanish imkonini beradi.

Moliyaviy xarajatlar va investitsiyalar

Dasturni amalga oshirish ulkan sarmoyalarni talab etadi. Ashbaxerning taʼkidlashicha, Yevropa bu maqsad uchun oʻn yil mobaynida yiliga taxminan 1 milliard yevro, yaʼni jami 10 milliard yevro yoʻnaltirishi lozim boʻladi.

Shu bilan birga, mavjud xorijiy xizmatlarga qaramlikni saqlab qolish ham arzon tushmaydi. ESA rahbarining hisob-kitoblariga koʻra, kelgusi oʻn yillikda astronavtlarni kosmosga eltish xizmatlarini xarid qilish uchun taxminan 5 milliard yevro sarflanadi. Shu boisdan oʻz tizimini yaratish ortiqcha xarajat emas, balki kelajak uchun strategik sarmoya sifatida baholanmoqda.