Янги қурилаётган уйлар бозорида инқилоб: Энди харидорларнинг пули қурувчига берилмайди

Ўзбекистон кўчмас мулк бозорида фуқаролар манфаатини ҳимоя қилиш ва фирибгарлик ҳолатларига чек қўйишга қаратилган туб ислоҳот жорий этилмоқда. Улуш киритиш асосида қурилаётган кўп квартирали уй-жойлар бўйича янги қатъий қоидалар белгиланди. Эндиликда харидорлар тўлаган пуллар тўғридан-тўғри қурувчининг қўлига тушмайди, балки банклардаги махсус ҳисобварақларда сақланади. Бу қадам қурилишлар чала қолиб кетиши ёки фуқаролар сармояси ўзлаштирилиши каби оғриқли муаммоларга чек қўйиши кутилмоқда.

Эскроу ҳисобварақлари: Пул қаерда ва қандай сақланади?

Янги тартибнинг марказий бўғини — халқаро амалиётда синалган эскроу ҳисобварақлари тизимидир. Унга кўра, харидор хонадон учун тўлаган маблағ қурилиш компанияси ихтиёрига эмас, балки банкдаги музлатилган ҳисобга йўналтирилади.

Қурувчи ушбу маблағларни фақат ва фақат бино тўлиқ қуриб битказилиб, давлат қабул комиссияси томонидан фойдаланишга топширилган расмий ҳужжатлар расмийлаштирилганидан кейингина олиши мумкин. Уй битказилгунга қадар пуллар банк кафолати остида хавфсиз сақланади.

«Эскроу тизими қурувчининг хавфсизлик кафолатисиз фуқаролар пули ҳисобига пирамида яратишига ёки объектни ташлаб кетишига йўл қўймайди — харидор хонадон калитини олмагунча унинг маблағи тўлиқ ҳимоя остида туради».

Қурувчилар учун очиқлик талаби ва бўлиб тўлаш (рассрочка) шарти

Янги тизимда қурувчи компанияларга қатъий талаблар қўйилмоқда. Аҳолидан пул йиғишни бошлашдан аввал қурилиш компанияси давлатнинг махсус электрон тизимида рўйхатдан ўтиши ва объектнинг барча лойиҳа-смета ҳужжатларини жамоатчиликка очиқ эълон қилиши шарт. Агар ушбу шартлар бузилса ёки мажбуриятлар бажарилмаса, қурувчи фуқародан олган маблағни қонунда белгиланган фоизлари билан бирга сўзсиз қайтариб беришга мажбур бўлади.

Шу билан бирга, бозорда ўз шахсий капитали ҳисобига қурилиш қилувчи ҳалол тадбиркорлар фаолияти чекланмайди. Агар қурувчи уйни ўз маблағи эвазига тўлиқ қуриб битказган бўлса, тайёр хонадонларни харидорларга тўғридан-тўғри бўлиб тўлаш (рассрочка) асосида сотиш ҳуқуқи сақланиб қолади.

Сизнингча, эскроу тизими янги уй-жой нархларига таъсир қиладими ёки фуқаролар хавфсизлиги ҳар қандай харажатдан устунми? Фикрингизни изоҳларда билдиринг.