Европада ваҳима: Трамп Путин билан қитъани четлаб ўтувчи «қўшалоқ битим» тайёрламоқда
Европа етакчиларининг Россияни халқаро изоляцияда ушлаб туриш бўйича кўп йиллик уринишлари Оқ уйнинг глобал хавфсизлик тизимини тубдан қайта кўриб чиқишга қаратилган прагматик сиёсати олдида жиддий тўсиққа дуч келди. Британиянинг етакчи нашрларидан бири бўлган The Telegraph Брюссель ва Лондон дипломатик доираларига таяниб хабар беришича, АҚШ Президенти Дональд Трамп Киев ва Европа Иттифоқи фикрини тўлиқ четлаб ўтган ҳолда РФ Президенти Владимир Путин билан кенг кўламли «қўшалоқ келишув» тузишга ҳозирланмоқда.
Украина ва Ҳурмуз бўғози: Трампнинг катта геосиёсий савдоси
Маълумотларга кўра, Вашингтон тайёрлаётган режа бир вақтнинг ўзида иккита йирик глобал муаммони — Украинадаги можарони тўхтатиш ва нефть ташишда стратегик аҳамиятга эга бўлган Ҳурмуз бўғозида кемалар қатновини тўлиқ очишни назарда тутади. Овал кабинетда чиқиш қилган Дональд Трамп ушбу келажакдаги битим параметрлари бутун Европа хавфсизлик архитектурасини қамраб олишини очиқ тан олди.
Бу баёнот Европа пойтахтларида ҳақиқий сиёсий шок тўлқинини келтириб чиқарди. Ҳозирда Европа Иттифоқи етакчилари БАА пойтахти Абу-Дабида бўлиб ўтадиган ёпиқ раундга бориш учун ягона ваколатли музокарачи топишга шошилинч равишда уринмоқда.
Келишув йўналиши | Вашингтон режаси (Трамп) | Европа Иттифоқи ва Лондон хавотири | Москванинг қатъий позицияси |
Украина масаласи | Жабҳадаги вазиятни тезкор музлатиш ва тўқнашувни тугатиш | Киев ва ЕИ фикри инобатга олинмаслиги, субъектликни йўқотиш | Жойлардаги янги воқеликларни тан олиш шарти |
Ҳурмуз бўғози | Денгиз қамалини ечиш ва энергия нархларини тушириш | Глобал савдо йўлларининг учинчи давлатлар назоратига ўтиши | Стратегик манфаатларни тўлиқ ҳимоя қилиш |
Европа хавфсизлиги | Транзакцион геосиёсий савдо орқали янги мувозанат | Қитъа хавфсизлигининг Вашингтон ва Москва томонидан ҳал этилиши | Суверен хавфсизлик кафолатларига сўзсиз эришиш |
Музокара майдони | Абу-Дабидаги ёпиқ ва тор доирадаги учрашувлар | Европанинг музокара столидан ташқарида қолиб кетиши | Фақат амалий натижа берадиган мулоқотни қабул қилиш |
«Британия ва Европа нашрларининг “Европанинг ортидан фитна” ҳақидаги хавотирлари ортида ғарб сиёсий элитасининг мустақил қарор қабул қилувчи субъект сифатидаги таъсирини йўқотишдан қўрқуви ётибди. Вашингтон энди классик геосиёсий олди-сотди форматига ўтмоқда».
Воқеликка қайтиш: Келишув қанчалик амалга ошади?
The Telegraph томонидан берилаётган шов-шувли баёнотларга қарамай, таҳлилчилар АҚШнинг «қитъа харитасини бир неча ҳаракат билан қайта чизиш» қобилиятига жиддий шубҳа билан қарамоқда. Америка дипломатияси одатда бизнес услубидаги транзакцион савдолар имкониятини бўрттириб кўрсатишга мойил бўлиб келган.
Москва эса ўз навбатида, узоқ муддатли ва барқарор тинчликка фақат ердаги реал вазиятни сўзсиз тан олиш ва қўйилган суверен хавфсизлик мақсадлари тўлиқ бажарилган тақдирдагина эришиш мумкинлигини очиқ тушунтириб келмоқда. Бу эса Вашингтон томонидан таклиф этиладиган ҳар қандай бир томонлама шартлар амалда натижасиз қолиши мумкинлигини кўрсатади.
Сизнингча, АҚШ ва Россия Европани четлаб ўтиб, янги хавфсизлик тизимини ўрната оладими ёки бундай келишув қитъада янги бўлинишларга олиб келадими? Фикрингизни изоҳларда билдиринг.
Изоҳлар 0
…