Гормуз бўғози очилиши фонида нефт нархи арзонлашмоқда: Автомобилчилар нималарни кутиш керак?

АҚШ ва Эрон ўртасида эришилган келишув натижасида жаҳон савдо йўлларининг энг муҳим нуқталаридан бири — Гормуз бўғози танкерлар ҳаракати учун қайта очилди. Дунё бўйлаб нефт етказиб беришнинг қарийб 20 фоизи айнан шу сув йўли орқали амалга оширилишини инобатга олсак, ушбу янгилик глобал энергетика бозоридаги босимни сезиларли даражада пасайтириши кутилмоқда. Бу ҳақда Autocar.co.uk хабар беради.

Сиёсий вазиятнинг юmsҳаши ортидан Брент маркали хом нефт нархи бир баррел учун 80 доллардан пастга тушди. Таққослаш учун, низо авжига чиққан паллада ушбу кўрсаткич 120 долларгача кўтарилган эди. Нархларнинг пасайиши жаҳон бозорида ижобий сигнал сифатида қабул қилинса-да, автомобил эгалари учун ёқилғи қуйиш шохобчаларидаги нархларнинг пасайиши бир оз вақт талаб қилиши мумкин.

Ёқилғи нархи нега секин пасаяди?

Экспертларнинг таъкидлашича, улгуржи нархлар нефт котировкаларига тезда мослашса-да, чакана савдода вазият бошқача. Петрол Ретаилерс Ассосиатион ижрочи директори Гордон Балмернинг сўзларига кўра, чакана савдогарлар ёқилғини турли муддатли шартномалар асосида сотиб олишади. Айримлари ҳар куни харид қилса, бошқалари ҳафталик ёки икки ҳафталик кечикиш билан ишлайди. Бу эса қиммат нархда сотиб олинган захиралар тугамагунча, арзонлашган нархлар истеъмолчига етиб бормаслигини англатади.

Варвикк Бусинесс Счоол профессори Нигель Дриффиелднинг фикрича, нархларнинг пасайиш суръати кўп жиҳатдан инқироз даврида имзоланган фючерс шартномаларига боғлиқ. Агар ёқилғи компаниялари нархлар баланд бўлган вақтда узоқ муддатли етказиб бериш шартномаларини имзолаб қўйган бўлса, истеъмолчилар учун нархлар пасайиши анча кечикиши мумкин.

Истеъмолчилар учун кутилмалар

АА (Аутомобиле Ассосиатион) маълумотларига кўра, тинчлик келишуви имзоланишидан олдин ҳам бензин ва дизел нархларида бироз пасайиш кузатилган. Ҳозирда бензиннинг ҳар бир литри ўртача 4,6 пенсга, дизел эса қарийб 9 пенсга арзонлашган. Бу эса ўртача сиғимли бакни тўлдиришда сезиларли тежаш имконини бермоқда. Бироқ, нархлар инқироздан олдинги даражага тезда қайтиши даргумон.

Мутахассислар ҳайдовчилар ёқилғи қуйиш шохобчаларида сезиларли пасайишни тахминан уч ҳафтадан кейин кўришни бошлашлари мумкинлигини айтишмоқда. Шунга қарамай, логистика муаммолари сақланиб қолмоқда: кўплаб танкерлар ҳозирда Форс кўрфазидан узоқдаги бошқа йўналишларда ҳаракатланмоқда ва уларнинг қайтиши учун вақт керак бўлади.

Ўзбекистон каби импортга боғлиқ бўлган ёки жаҳон нефт котировкалари асосида нарх белгилайдиган бозорлар учун ҳам Гормуз бўғозидаги барқарорлик муҳим аҳамиятга эга. Глобал нархларнинг пасайиши ички бозордаги ёқилғи нархининг барқарорлашишига ва инфляцион босимнинг камайишига хизмат қилади.