Буюк Британияда ҳар йили 750 мингдан ортиқ автомобил изсиз йўқолмоқда

Буюк Британия автомобил бозорида жиддий инқироз кузатилмоқда: ҳар йили мамлакат йўлларидан 750 мингга яқин транспорт воситаси расмий ҳисоботлардан ғойиб бўлмоқда. Ушбу автомобилларнинг катта қисми ўғирланган, ноқонуний равишда қисмларга ажратилган ёки сохта давлат рақамлари билан ҳаракатланмоқда, бу эса мамлакатда жиноятчилик ва суғурта харажатларининг ошишига сабаб бўлмоқда. Бу ҳақда Autocar.co.uk хабар беради.

Веҳикле Рекйклерс Ассосиатион (Автомобилларни қайта ишлаш ассоциацияси) раҳбари Энди Латамнинг Autocar нашрига маълум қилишича, автомобилларнинг бундай миқёсда йўқолиши савдо соҳасидаги айрим бўшлиқлар билан боғлиқ. ДВЛА (Ҳайдовчилар ва транспорт воситаларини лицензиялаш агентлиги) маълумотларига кўра, ҳар йили 650 мингдан 841 минггача автомобилнинг кейинги тақдири номаълумлигича қолмоқда.

Ноқонуний экспорт ва "қора" бозор муаммоси

Латамнинг таъкидлашича, гарчи айрим автомобиллар фойдаланишдан чиқарилгани ҳақида қонуний рўйхатдан ўтказилса-да, уларнинг аксарияти ҳужжатларсиз чет элга экспорт қилинмоқда ёки яширин цехларда қисмларга ажратилмоқда. Назоратнинг сустлиги жиноятчиларга контейнерлар орқали эҳтиёт қисмлар ва шиналарни хорижга юбориш имконини бермоқда. Шунингдек, лицензиясиз шахслар томонидан йиғилган деталлар онлайн савдо платформаларида эркин сотилмоқда.

Ҳозирги ҳисоб-китобларга кўра, Буюк Британияда 1000 дан ортиқ лицензиясиз автомобил қисмларга ажратувчи корхоналар фаолият юритмоқда. Бундай ноқонуний бизнес нафақат йўл ҳаракати хавфсизлигига таҳдид солади, балки барча ҳайдовчилар учун суғурта мукофотларининг (инсурансе премиуms) миқдори ошишига ҳам олиб келади.

Сохта рақамлар ва назорат тизимидаги камчиликлар

Жиноятчилар ўғирланган автомобилларнинг шахсини яшириш ва АНPR (автоматик рақам таниш камералари) тизимини алдаш учун "арвоҳ" ёки сохта рақамлардан кенг фойдаланмоқда. Британия йўлларидаги камералар кунига 100 миллионга яқин рақамни сканер қилади, бироқ уларнинг 1-2 фоизи ўқиб бўлмайдиган ёки нотўғри маълумот берувчи рақамлардир. Мутахассисларнинг фикрича, бу кўрсаткичнинг салмоқли қисми қасддан амалга оширилган фирибгарлик натижасидир.

Мотор Инсурерс' Буреау (МИБ) вакили Мартин Саундерснинг сўзларига кўра, сохта рақамлардан фойдаланиш гиёҳванд моддалар савдоси, уюшган жиноятчилик ва жарималардан қочиш каби ҳуқуқбузарликлар билан бевосита боғлиқ. "Давлат рақамлари автомобилни аниқлашнинг ягона ойнасидир. Йўлларимизда кўринмас бўлиб ҳаракатланаётган ҳайдовчилар келтираётган зарарга тоқат қилиб бўлмайди", — дейди у.

Қонунчиликка кўра, ҳар қандай автомобил экспорт қилинишидан олдин ДВЛА хабардор қилиниши, яроқсиз ҳолга келганлари эса махсус рухсатномага эга марказларда утилизация қилиниши шарт. Бироқ амалиётда ушбу тартиб-қоидаларга риоя қилинмаслиги Британия автомобил бозорини "ёввойи ғарб"га айлантирмоқда. Бу каби ҳолатлар Ўзбекистон каби ривожланаётган бозорлар учун ҳам муҳим дарс бўлиб, автомобиллар ҳисобини юритишда рақамли назоратни кучайтириш зарурлигини кўрсатади.