АҚШ ва Эроннинг ядровий дастур бўйича музокаралари қайта тикланадими?

Жаҳон ҳамжамиятининг диққат-эътибори Яқин Шарқдаги геосиёсий жараёнларга қаратилган бир пайтда, халқаро дипломатия майдонида муҳим янгиликлар кузатилмоқда. АҚШ давлат котиби Марко Рубио Сенатнинг Ташқи ишлар қўмитасида ўтказилган эшитувлар давомида Эрон томони ўз ядровий дастурининг муҳим жиҳатларини Америка вакиллари билан муҳокама қилишга розилик берганини маълум қилди. Бироқ Расмий Вашингтон ушбу музокараларнинг муваффақиятли бошланиши учун бош шарт сифатида Эроннинг Ҳўрмуз бўғозини кемалар қатнови учун тўлиқ очиши лозимлигини илгари сурмоқда.

АҚШ Давлат департаменти раҳбарининг ҳисоб-китобларига кўра, ядровий келишувга оид музокараларнинг навбатдаги босқичи бир неча ойга чўзилиши мумкин.

Экспертлар учрашуви ва юқори даражада бойитилган уран масаласи

Марко Рубио Сенатдаги чиқишида жараённинг мураккаблиги ва техник жиҳатларига алоҳида тўхталиб ўтди:

«Бу, шубҳасиз, жуда техник масала ҳисобланади ва мен уни атиги беш кун ичида ҳал этиш мумкин деб ўйламайман. Барча майда тафсилотларни батафсил келишиб олиш учун икки томон экспертлар гуруҳининг 30, 60 ёки 90 кун давомида мунтазам учрашувлар ўтказиши талаб этилади», — дея баёнот берди Давлат котиби.

Унинг сўзларига кўра, бўлажак мулоқотнинг иккинчи босқичида асосий эътибор Эрон ихтиёридаги юқори даражада бойитилган уран захираларини утилизация қилиш (йўқ қилиш) масаласига қаратилади.

Санкцияларнинг юмшатилиши шартлари қандай?

АҚШ маъмурияти Эронга нисбатан қўлланилган иқтисодий чекловларни фақатгина Ҳўрмуз бўғозининг очилиши эвазига юмшатиш ниятида эмаслигини аниқлаштириб ўтди. Маълумки, Теҳрон расмийлари ўз ядровий фаолияти сабабли халқаро санкциялар остида қолиб келмоқда.

Давлат котибининг қўшимча қилишича, агар Эрон раҳбарияти ядровий амбицияларидан бутунлай воз кечишга рози бўлса, уларнинг зиммасига юкланадиган халқаро мажбуриятлар ва ушбу жараёнга мос равишда санкциялар босқичма-босқич юмшатиб борилади.

Сулҳ ва геосиёсий вазиятнинг мураккаблашуви

Эслатиб ўтамиз, жорий йилнинг апрель ойи бошидан буён АҚШ ва Эрон ўртасида вақтинчалик тинчлик ришталари (сулҳ) амал қилмоқда. Мазкур келишувга кўра, томонлар якуний тинчлик битимини ишлаб чиқишлари лозим эди.

Бироқ Эроннинг Tasnim ахборот агентлиги тарқатган хабарга кўра, Исроил томонидан Ливан ҳудудига берилаётган ҳарбий зарбалар қайта бошланганидан сўнг, Теҳрон Вашингтон билан олиб борилаётган музокаралар жараёнини вақтинча тўхтатиб қўйган. Шундай бўлса-да, АҚШ Президенти Дональд Трамп икки давлат ўртасидаги дипломатик мулоқотлар ҳамон давом этаётганини таъкидламоқда.

Яқин Шарқдаги ушбу йирик сиёсий учрашувлар ва тинчликка эришиш йўлидаги қадамлар тафсилотини Замин саҳифаларида кузатиб боринг.