Киев Минскка қарши кескин қадам ташлади: Лукашенкога жиноят иши қўзғатмоқчи

Украина ва Беларус ўртасидаги дипломатик ва сиёсий кескинлик янги, бенуқсон ҳуқуқий босқичга қадам қўймоқда. Украина президенти Володимир Зеленский офиси мамлакат Бош прокуратурасига Беларус раҳбари Александр Лукашенкога нисбатан расман жиноят иши қўзғатиш имкониятини кўриб чиқиш юзасидан мурожаат йўллади. Бу қарор Минск ва Киев ўртасидаги муносабатларнинг энг кескин нуқтасига айланиши кутилмоқда.

1. Тўфон ичидаги қарор: Киев Лукашенкога қарши ҳуқуқий фронт очмоқда

Шу пайтгача Украина раҳбарияти Беларус атрофидаги вазиятга нисбатан эҳтиёткорлик ва босиқлик билан муносабат билдириб келаётган эди. Бироқ Зеленский офиси томонидан Бош прокуратурага юборилган ушбу сўров вазиятни тубдан ўзгартириб юборди.

Агар Украина Бош прокуратураси ушбу ташаббусни маъқулласа ва жиноят иши қўзғатилса, Александр Лукашенко Украина ҳудудий яхлитлигига тажовуз ва уруш жиноятларига шерикликда айбланадиган биринчи хорижий давлат раҳбарига айланиши мумкин.

2. Мухолифат ташаббуси: Айбловлар рўйхатида геноцид ва терроризм бор

Ушбу шов-шувли ҳужжат ортида Беларуснинг амалдаги ҳокимиятига қарши курашаётган мухолифат кучлари вакиллари турибди. Хусусан, собиқ президентликка номзод Валерий Цепкало томонидан асос солинган Демократик кучлар форуми Зеленский офисига расмий мурожаат билан чиққан.

Мухолифат вакиллари Украина раҳбариятидан Лукашенконинг Россия ҳарбий ҳаракатларини очиқдан-очиқ қўллаб-қувватлаши ва Беларус ҳудудини плацдарм сифатида тақдим этганига ҳуқуқий баҳо беришни сўрашган.

Мурожаатда Лукашенкога нисбатан суриштирув ўтказилиши сўралган асосий айбловлар:

• Агрессив уруш олиб бориш ва унга кўмаклашиш;

• Ҳарбий жиноятлар содир этиш ва уларни яшириш;

• Терроризмни молиялаштириш ва қўллаб-қувватлаш;

• Украинанинг ҳудудий яхлитлигига тажовуз қилиш;

• Геноцид ҳамда уруш тарғиботини олиб бориш.

Украина Президенти офиси мазкур мурожаатни атрофлича ўрганиб чиқиб, якуний ва пўлатдек мустаҳкам ҳуқуқий баҳо бериш учун уни тўғридан-тўғри Бош прокурорга топширди.

3. Бош прокуратура позицияси: Жараён қай босқичда?

Украинанинг «Укринформ» агентлиги берган хабарга кўра, Бош прокурор офиси матбуот котиби Маряна Гаевская-Ковбасюк мазкур масала ҳозирда диққат билан ўрганилаётганини тасдиқлади.

«Президент офиси томонидан келиб тушган мурожаат ҳозирда ваколатли мутахассислар томонидан атрофлича ўрганилмоқда. Аммо шуни таъкидлаш керакки, ҳозирча ушбу мурожаат асосида ҳеч қандай жиноят иши расман ягона реестрга киритилмаган ва рўйхатдан ўтказилмаган», — деди Гаевская-Ковбасюк.

Таҳлилчиларнинг фикрича, прокуратура ушбу қарорнинг хадафсизлиги ва келгусидаги халқаро оқибатларини ҳисобга олган ҳолда, ҳар бир айблов ва фактни синчковлик билан текширмоқда.

4. Геосиёсий маневр: Лукашенко судланадими ёки бу Ғарбга сигналми?

Дунёнинг энг йирик ва нуфузли Reuters агентлиги таҳлилчиларининг таъкидлашича, яқин орада Александр Лукашенконинг шахсан Украина суди қаршисида жавоб бериши эҳтимоли жуда паст. Аммо бу ушбу жиноят ишининг аҳамиятини асло камайтирмайди.

Агар Украинада Минск раҳбарига нисбатан жиноят иши расман очилса, бу Киев ва Беларус мухолифати учун кучли геосиёсий ва ҳуқуқий қуролга айланади:

1. Санкцияларни кучайтириш: Украина ва мухолифат АҚШ, Европа Иттифоқи ва бошқа Ғарб давлатларига мурожаат қилиб, Минскка нисбатан иқтисодий ва сиёсий босимни янада кескинлаштиришни талаб қилиш учун расмий далил олади.

2. Халқаро қидирув ва изоляция: Бу қарор Гаага ёки бошқа халқаро трибуналларда Минск раҳбариятининг айбини исботлашда муҳим ҳужжат сифатида хизмат қилади.

3. Легитимликка зарба: Минск режимининг халқаро майдондаги қолган-қутган легитимлигини бутунлай йўққа чиқаради.

5. Хулоса: Мaсъулият сояси ва кейинги қадамлар

Украина томонининг бу ҳаракати шунчаки рамзий баёнот эмас, балки жиддий ҳисоб-китоб қилинган юридик ва сиёсий юришдир. Беларус раҳбарияти учун Украина Бош прокуратураси томонидан тайёрланаётган эҳтимолий айблов хавфсизлик кафолатларини янада заифлаштириши аниқ.

Украина Бош прокуратурасининг яқин кунларда берадиган қарори нафақат Киев ва Минск, балки бутун Шарқий Европа минтақасидаги кучлар мувозанатига бевосита таъсир кўрсатади.