Непалдаги сув тошқинлари зарари 2,56 млрд долларга етди: ҳалокат тафсилотлари

Непал шимолида юз берган вайронкор сув тошқинлари ва шиддатли сел оқимлари мамлакат тарихидаги энг оғир фожиалардан бирини келтириб чиқарди. Хитой билан чегарадош тоғли ҳудудда улкан музлик массивининг кўчиб тушиши ортидан дарёлар ўзанидан чиқиб, юзлаб аҳоли пунктлари, стратегик йўллар ва гидроэнергетика иншоотларини вайрон қилди. Офат келтирган умумий иқтисодий зарар миқдори камида 2,56 миллиард АҚШ долларини (қарийб 387,5 миллиард Непал рупияси) ташкил этмоқда. Бу ҳақда Reuters агентлиги Непалнинг Табиий офатлар хавфини камайтириш ва бошқариш миллий бошқармаси раҳбари Дҳарма Раж Упрети берган расмий маълумотга таяниб хабар бермоқда.

Инсоний йўқотишлар ва туннеллардаги қидирув операциялари

Табиий офат кўлами қутқарувчилар ва маҳаллий аҳолини оғир синов қаршисида қолдирди:

• 1 250 дан зиёд ҳалок бўлганлар: Олинган сўнгги расмий хабарларга кўра, лой ва тош аралаш шиддатли оқимлар остида қолиб ҳалок бўлганлар сони 1 250 нафардан ошиб кетди;

• 4 200 дан ортиқ бедарак: Минглаб одамларнинг тақдири ҳамон номаълум бўлиб қолмоқда. Қутқарув гуруҳлари сел босган ҳудудларда тинимсиз қидирув ишларини олиб бормоқда;

• ГЭС туннелларидаги фожиа: Сув остида қолган гидроэлектр станцияларининг ер ости туннелларида қамалиб қолган юзлаб ишчи-хизматчиларни қутқариш бўйича ўта хавфли ва мураккаб операция давом этмоқда.

Офат қандай бошланди? Чегарадаги музлик кўчиши ва дарёлар тошиши

Фожиа занжирли табиий жараёнлар натижасида юзага келди:

• 26 август санасидаги зарба: Хитой билан чегара ҳудудидаги баланд тоғликда катта ҳажмдаги музлик массаси кўчиб тушган ва ортидан кучли кўчкиларни келтириб чиқарган;

• Дарёлар ўзанининг бузилиши: Улкан сув ва лой-тош оқими Бхоте-Коши ҳамда Тришули дарёларига қуйилиб, тўғонларни ювиб кетган ва қирғоқ бўйидаги барча инфратузилмани вайрон қилган.

20 мингта турар жой ва инфратузилма талофати: Тикланиш харажатлари

Молиявий ва моддий талафотлар кўлами Непал иқтисодиёти учун улкан зарба бўлди:

• Вайрон бўлган уй-жой фонди: Ҳудудларда қарийб 20 000 та хонадонни қайта қуриш талаб этилмоқда. Улардан камида 7 500 таси бутунлай вайрон бўлиб, ер билан битта бўлган;

• Транспорт ва энергетика коллапси: Ўнлаб кўприклар, автомобиль йўллари ва юқори кучланишли электр узатиш тармоқлари яроқсиз ҳолга келган;

• Дастлабки шошилинч босқич: Дҳарма Раж Упретининг таъкидлашича, дастлабки тўрт ойлик эрта тикланиш даврида — вақтинчалик бошпаналар барпо этиш, йўлларни тозалаш ҳамда аҳолини тоза ичимлик суви ва электр билан таъминлаш учун камида 52,6 миллион долларлик шошилинч харажатлар зарур бўлади.

Глобал иқлим ўзгариши оқибатида Ҳимолай тоғ тизмаларидаги музликларнинг тез эриши бутун Жанубий Осиё минтақаси хавфсизлиги учун тобора жиддий таҳдид туғдирмоқда.

Сизнингча, Ҳимолай тоғлари ва музликлар яқинидаги ҳудудларда бу каби табиий офатларни олдиндан прогноз қилиш ва инсоний йўқотишларнинг олдини олиш учун халқаро даражада қандай огоҳлантириш тизимлари жорий этилиши керак? Непалга ёрдам кўрсатишда глобал ташкилотлар қай даражада масъулият олиши лозим? Фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!