Хитойга 100 млрд куб метр газ: Россия Узоқ Шарқ янги қувурини ишга туширмоқда

Россия ва Хитой ўртасидаги стратегик энергетика шериклиги янги босқичга кўтарилмоқда. Владивостокда бўлиб ўтаётган Шарқий иқтисодий форум (ВЭФ-2026) доирасидаги икки томонлама ҳукуматлараро комиссия йиғилишида Узоқ Шарқ йўналиши бўйича янги газ қувурининг трансчегаравий қисми тўлиқ қуриб битказилгани расман эълон қилинди. Россия газини Осиёнинг энг йирик иқтисодиётига етказиб берувчи янги тармоқларни ишга тушириш орқали экспорт ҳажмини рекорд даражадаги кўрсаткичларга етказиш кўзда тутилмоқда.

Узоқ Шарқ йўналиши: 2027 йилгача тўлиқ қувват ва янги ҳажмлар

Янги газ қувури лойиҳаси икки давлат энергетика балансида муҳим ўрин тутади:

• Қурилиш якунланди: Қувурнинг чегаралараро кесиб ўтувчи трансчегаравий қисмидаги мураккаб қурилиш ишлари тўлиқ тамомланди;

• Ишга тушиш муддати: Лойиҳа бўйича 2027 йилга қадар тўлиқ ҳажмда табиий газ етказиб беришни йўлга қўйиш бош мақсад қилиб олинган;

• Қўшимча 12 миллиард куб метр: Мазкур янги йўналиш орқали Хитойга йилига қўшимча равишда 10 миллиарддан 12 миллиард куб метргача «зангори олов» экспорт қилинади.

«Сибир қудрати»дан «Сибир бойқали»гача: Йирик газ артериялари таҳлили

Россия Бош вазири ўринбосари Александр Новак комиссия йиғилишида ҳамкорликнинг истиқболларини баён қилар экан, янги йўналишлар бўйича мулоқот давом этаётганини билдирди:

«Узоқ Шарқ йўналишини ишга туширишга фаол тайёргарлик кўрмоқдамиз ва Россия газини Хитойга етказиб беришнинг бошқа истиқболли йўналишлари, жумладан, “Байкал кучи” лойиҳаси бўйича мулоқотни давом эттирмоқдамиз», — деди Александр Новак.

Икки давлат ўртасидаги бошқа йирик энергетика лойиҳаларида ҳам фаоллашув кузатилмоқда:

• «Сибир қудрати — 1» (амалдаги йўналиш): Мазкур тармоқ орқали етказиб бериш кўрсаткичи изчил оширилиб, йилига 38 миллиарддан 44 миллиард куб метрга етказилмоқда;

• «Сибир бойқали» (собиқ «Сибир қудрати — 2»): Мўғулистон ҳудуди орқали йилига 50 миллиард куб метр газ ҳайдаш қувватига эга бўлган улкан лойиҳа бўйича томонлар якуний тижорий шартномаларни имзолашни тезлаштирди. Мазкур йўналиш бўйича юридик кучга эга меморандум 2025 йилда имзоланган эди.

2026 йил якунлари ва 100 миллиард куб метрлик тарихий марра

Россиянинг шарқий йўналишдаги газ сиёсати глобал бозор харитасини қайта шакллантирмоқда:

• 2026 йил кўрсаткичи: Йил якунига қадар Россиянинг амалдаги «Сибир қудрати — 1» қувури ва Қозоғистон транзит тизими орқали Хитойга етказиб берадиган жами газ ҳажми тахминан 50 миллиард куб метрни ташкил этади;

• Келажак салоҳияти: Барча янги шарқий йўналишлар («Узоқ Шарқ» ва «Сибир бойқали») тўлиқ лойиҳа қувватида ишга тушганидан сўнг, Россиянинг Хитойга йиллик газ экспорти жами 100 миллиард куб метргача етиши кутилмоқда.

Европа бозоридаги йўқотишлардан сўнг Осиё бозорига тўлиқ юзланган Москва учун ушбу инфратузилмалар узоқ муддатли иқтисодий хавфсизликнинг асосий таянчи бўлиб хизмат қилади.

Сизнингча, Россиянинг газ оқимини тўлиқ Хитой бозорига буриши узоқ истиқболда Пекинга иқтисодий қарамликни оширадими ёки бу тенг манфаатли геосиёсий иттифоқми? Ушбу лойиҳалар Марказий Осиё давлатларининг транзит салоҳияти ва газ сиёсатига қандай таъсир кўрсатади? Фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!