«Трамп рад этди!»: Саудия валиаҳд шаҳзодаси АҚШдан ҳусийларга зарба беришни сўради

Яқин Шарқдаги ҳарбий ва геосиёсий вазият энг юқори нуқтага етган бир паллада, АҚШ ва унинг минтақадаги асосий иттифоқчиси бўлган Саудия Арабистони ўртасидаги ёпиқ дипломатик алоқалар фош бўлди. Нуфузли «Axios» нашрининг хабар беришича, Саудия Арабистони валиаҳд шаҳзодаси Муҳаммад бин Салмон шахсан АҚШ президенти Дональд Трампга икки марта қўнғироқ қилиб, Яманда шиддат билан олдинга силжиётган ҳусийлар марказларига шошилинч равишда тўғридан-тўғри авиазарбалар беришни ўтинган. Бироқ Оқ уй раҳбари қиролликнинг бу қатъий талабини кутилмаганда рад этди. Ҳусийлар Қизил денгиздаги стратегик портни эгаллаб, савдо ва нефть йўлларини бўғиб қўйиш арафасида турган бир пайтда Вашингтон нега янги урушга киришдан бош тортди? Хўш, Трамп Ар-Риёдга қандай муқобил ёрдамни таклиф қилди ва Пентагоннинг асл нишони ким бўлиб қолмоқда?

Бир неча соат ичида икки шошилинч қўнғироқ: Моҳа шаҳри атрофидаги драма

«Axios» манбалари валиаҳд шаҳзода ва Оқ уй раҳбари ўртасидаги кескин мулоқотнинг нозик деталларини очиқлади:

• Биринчи қўнғироқ — шошилинч сигнал: Муҳаммад бин Салмон дастлаб Трампга вазиятнинг кескин ёмонлашганини етказиш учун телефон қилган;

• Фронтдаги чекиниш: Шаҳзода саудияликлар томонидан қўллаб-қувватланаётган Яман кучлари ортга чекинаётгани ва ҳусийлар стратегик Моҳа (Ал-Моха) порт шаҳрини эгаллаб олиш арафасида тургани ҳақида огоҳлантирган;

• Иккинчи қўнғироқ — тўғридан-тўғри зарба талаби: Атиги бир неча соат ўтгач, вазият издан чиққани сабабли шаҳзода яна қўнғироқ қилиб, Трампдан АҚШ қуролли кучлари ёрдамида ҳусийларнинг позицияларини бомбардимон қилиш бўйича буйруқ беришни очиқ сўраган;

• Оқ уйнинг қатъий «йўқ» жавоби: Президент Дональд Трамп илтимосни рад этиб, Вашингтон айни пайтда Яманда ҳусийларга қарши тўғридан-тўғри ҳарбий операция ўтказишни режалаштирмаётганини маълум қилган.

Ҳарбий ёрдам ўрнига маълумот: АҚШ нимани таклиф қилмоқда?

АҚШ тўғридан-тўғри ҳарбий зарбалардан чекинган бўлса-да, Саудия Арабистонини бутунлай ёлғиз ташлаб қўймоқчи эмас:

• Разведка маълумотлари билан таъминлаш: Пентагон тўғридан-тўғри жангга кирмасдан, Ар-Риёдга ҳусийларнинг ҳаракатлари тўғрисида юқори аниқликдаги разведка маълумотларини беришга рози бўлди;

• Нишонларни аниқлаб бериш: АҚШ мутахассислари саудиялик ҳарбийларга ҳусийлар омборлари ва нуқталарини йўқ қилиш учун координаталар (targeting data) етказиб беради;

• «Америка эмас, саудияликлар урсин» формуласи: Вашингтон можаро ичига ўзи кирмай, юкни тўлиқ араб коалицияси зиммасига юклашни маъқул кўрмоқда.

Трампнинг бош директиваси: Нишонда Яман эмас, Эрон ва Ҳурмуз бўғози!

АҚШ маъмурияти Яманда иккинчи фронт очмаслик сабабини стратегик устуворликлар билан изоҳлади:

• Эронни жиловлаш сиёсати: Трампнинг бош ҳарбий директиваси барча эътиборни асосий рақиб — Эронни жиловлашга қаратган;

• Ҳурмуз бўғози хавфсизлиги: АҚШ денгиз кучлари бутун дунё нефть таъминотининг асосий қон томири бўлган Ҳурмуз бўғозида назоратни сақлашни биринчи ўринга қўймоқда;

• Боб ал-Мандаб хавфи: Бироқ Моҳа шаҳрининг ҳусийлар назоратига ўтиши Боб ал-Мандаб бўғозини тўғридан-тўғри хавф остига қўйди — бу эса саудия нефти экспорти ва глобал юк ташувлари учун ҳалокатли зарба ҳисобланади.

Трампнинг Саудия валиаҳд шаҳзодаси илтимосини рад этиши Яқин Шарқдаги эски иттифоқчилик алоқаларида янги прагматик давр бошланганини кўрсатмоқда. Эндиликда Ар-Риёд ўз хавфсизлигини фақат Оқ уйнинг қўллаб-қувватлашига ишониб қолдиролмаслигини тушуниб етмоқда.

Сизнингча, Дональд Трампнинг Саудия Арабистонига тўғридан-тўғри ҳарбий ёрдам беришдан бош тортиши АҚШ ва Ар-Риёд ўртасидаги иттифоқчилик ришталарига қандай таъсир кўрсатади? Ҳусийларнинг Боб ал-Мандаб бўғозига яқинлашиши дунё нефть нархини янада кўтариб юбормайдими? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва Яқин Шарқдаги бу шов-шувли геосиёсий тўқнашув таҳлилини барча таҳлил ихлосмандларига улашинг!