Сурия президенти Нью-Йоркда баёнот берди: унинг ўтмиши бўйича ёлғони фош бўлдими?

БМТ Бош Ассамблеяси кунлари Нью-Йоркда нуфузли Атлантика кенгаши (Atlantic Council) томонидан ташкил этилган сиёсий мунозаралар халқаро миқёсда улкан шов-шув ва қизғин тортишувларга сабаб бўлди. «Анадолу Айнаси» тарқатган маълумотларга кўра, Сурия етакчиси Аҳмад аш-Шараа (илгари Абу Муҳаммад ал-Жўлоний номи билан танилган) АҚШда бўлиб турган чоғида 2001 йил 11 сентябрь куни Нью-Йоркдаги эгизак осмонўпар биноларга уюштирилган даҳшатли терактларга алоқаси йўқлигини таъкидлаб, кутилмаган баёнот берди: «Менинг 11 сентябрь воқеаларига ҳеч қандай алоқам бўлмаган. Ўша пайтда мен 13 ёшда эдим. Буларнинг барчаси ҳақида умуман ҳеч нарса билмасдим. Албатта, мен барча ҳалок бўлганлар учун — хоҳ АҚШда бўлсин, хоҳ ўша ерда олиб борилган сиёсат натижасида Яқин Шарқда ҳалок бўлганлар учун ҳамдардлик билдираман».

Бироқ унинг бу сўзлари эълон қилиниши биланоқ журналистлар ва таҳлилчилар расмий архивларни кўтариб, сиёсатчининг очиқ зиддиятга йўл қўйганини аниқлади. Расмий таржимаи ҳол маълумотларига кўра, Аҳмад аш-Шараа 1982 йилда Саудия Арабистонининг Ар-Риёз шаҳрида туғилган. Демак, 2001 йил 11 сентябрь фожиаси юз берган куни у 13 эмас, балки 19 ёшда бўлган! Бундан ташқари, Хитойнинг расмий CCTV давлат ахборот агентлиги 2024 йил декабрь ойида айнан аш-Шараанинг шахсий иқрорини эълон қилган бўлиб, унда сиёсатчи 11 сентябрь воқеалари ёшлигида унга кучли таъсир кўрсатгани, ҳужум ташкилотчиларининг ҳаракатига ҳавас қилиб жиҳодий оқимларга қизиқиб қолгани ва Дамашқдаги яширин йиғинларга қатнай бошлаганини ўз оғзи билан айтиб берган эди. Бу эса унинг «мен ҳеч нарсани билмасдим ва 13 ёшда эдим» деган баёнотига мутлақо зид келади.

Хўш, Сурия раҳбари АҚШ жамоатчилиги олдида ўз ўтмишини нега бу қадар оқлашга уринмоқда, 19 ёшли йигитнинг 13 ёшли болага «айлантирилиши» дипломатик найрангми ва Ғарб аш-Шараанинг ушбу тарихий зиддиятларига қандай баҳо беради?

«13 эмас 19 ёш, Дамашқдаги яширин йиғинлар ва Нью-Йоркдаги иқрор»: Можаронинг 5 та асосий нуқтаси

Аҳмад аш-Шараанинг Нью-Йоркдаги чиқиши ва архив фактларидан энг муҳим тафсилотлар:

• 11 сентябрь бўйича оқланиш: Сурия президенти Atlantic Council мунозарасида Нью-Йоркдаги 2001 йилги терактларга мутлақо дахли йўқлигини таъкидлади;

• Ёш борасидаги очиқ хато: Аш-Шараа теракт пайтида 13 ёшда бўлганини айтди, бироқ расмий ҳужжатларда унинг 1982 йилда туғилгани, демак фожиа чоғида 19 ёшда бўлгани кўрсатилган;

• Қурбонларга ҳамдардлик: Сиёсатчи нафақат АҚШдаги қурбонларга, балки ундан сўнг Яқин Шарқда Америка сиёсати туфайли ҳалок бўлганларга ҳам ачинишини билдирди;

• CCTV архиви фош қилди: 2024 йил охирида CCTV канали аш-Шараа айнан 11 сентябрь воқеаларидан илҳомланиб, радикал оқимлар ва яширин мажлисларга қўшилгани ҳақидаги ўз сўзларини эълон қилган;

• «Ал-Жўлоний» тарихи: 1989 йилда оиласи билан Саудиядан Сурияга кўчиб ўтган ва Голан тепаликлари шарафига «ал-Жўлоний» тахаллусини олган етакчининг сиёсий репутацияси яна Ғарб матбуоти эътиборида.

Аҳмад аш-Шараанинг 11 сентябрь бўйича баёноти: Нью-Йоркдаги сўзлар ва расмий архив фактлари таққоси

Сурия етакчисининг омма олдидаги чиқиши ва ҳужжатлаштирилган тарихи таҳлили:

Халқаро сиёсат ва геосиёсат экспертизаси: Нега аш-Шараа ўз ўтмишини қайта ёзишга уринмоқда?

Яқин Шарқ сиёсатшунослари ва халқаро хавфсизлик таҳлилчиларининг хулосалари:

• Ғарб олдида «қонуний президент» мақомини яратиш: Ҳокимият тепасига келган Аҳмад аш-Шараа халқаро изоляциядан чиқиш ва БМТ, АҚШ ҳамда Европа томонидан тўлиқ тан олиниши учун ўзининг экстремистик ўтмиши ва «Ал-Қоида» билан боғлиқ ҳар қандай изларни бутунлай ювиб ташлашга мажбур;

• Америка жамоатчилиги учун 11 сентябрь омили: АҚШ сиёсатида ва жамоатчилик онгида 11 сентябрь энг даҳшатли миллий фожиа ҳисобланади; ушбу санага озгина бўлса-да алоқадорлик ёки уни оқлаш Вашингтон билан ҳар қандай молиявий ва сиёсий ҳамкорликни йўққа чиқариши мумкин, шу боис аш-Шараа ўзини «ўшанда бола бўлганман» деб кўрсатишга ҳаракат қилмоқда;

• CCTV репортажининг ноқулай оқибати: 2024 йилда айтилган гаплар архивда муҳрланиб қолгани дипломатик тузоқ яратди; Дамашқдаги яширин йиғинлар ва ҳужумлардан руҳланиш ҳақидаги иқрорлар АҚШ разведкаси ва ОАВлари учун етакчининг самимийлигини шубҳа остига қўювчи бош далилдир;

• Яқин Шарқ қурбонлари билан параллел қўйиш тактикаси: Америкалик қурбонлар билан бирга Ироқ ва Сурияда АҚШ операциялари оқибатида ҳалок бўлган арабларни тилга олиш орқали у араб дунёси ва ўз тарафдорлари олдида ҳам мувозанатни сақлашга, Ғарб олдида тиз чўкмаган раҳбар қиёфасини намойиш этишга уринмоқда.

Аҳмад аш-Шараанинг Нью-Йорк минбаридаги баёнотлари унинг янги имижи ва тарихий фактлари ўртасидаги улкан бўшлиқни яна бир бор дунё эътиборига олиб чиқди.

Сизнингча, Сурия етакчисининг ўз ёши ва 11 сентябрь воқеалари бўйича бундай зиддиятли гапириши АҚШ ва халқаро ҳамжамиятнинг унга бўлган ишончига қандай таъсир кўрсатади? Сиёсатчиларнинг ҳокимият учун ўз ўтмишини инкор этиши Ғарб дипломатиясида қабул қилинадими? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва жаҳон сиёсатининг парда орти ҳақиқатларини очувчи ушбу шов-шувли мақолани барча дўстларингиз билан баҳам кўринг!