Нур тезлигидаги зарба: АҚШ дронлар тўдасига қарши лазер ва микротўлқинли қалқон қурмоқда

Замонавий урушлар ва можароларда учувчисиз учиш қурилмалари (дронлар) сони геометрик прогрессияда ортиб бораётгани дунёнинг етакчи ҳарбий марказларини ҳаво мудофааси концепциясини тубдан қайта кўриб чиқишга мажбур қилмоқда. АҚШ Мудофаа вазирлиги (Пентагон) мамлакат ички ҳудудини кичик ва ўрта тоифадаги дронлардан ҳимоя қилиш бўйича махсус синов дастури доирасида юқори энергетик жанговар лазерлар ҳамда қудратли микротўлқинли қурилмалар ишлаб чиқарувчи асосий компанияларни расман саралаб олди.

Мазкур ташаббус «JIATF-401» (Дронларга қарши кураш бўйича идоралараро мақсадли гуруҳ) томонидан илгари сурилган бўлиб, у йўналтирилган энергия (Directed Energy) қуролларини лаборатория синовларидан амалий қўллаш босқичига ўтказишда муҳим тарихий бурилиш саналади.

Танлаб олинган 4 та топ-технология: Кимлар рўйхатда?

Пентагон маълумотларига кўра, биринчи навбатдаги синовлар учун тўртта нуфузли мудофаа компаниясининг ишланмалари тасдиқланди:

• Boeing: Дунё авиатўқимачилик гигантининг ихчам ва тез ҳаракатланувчи лазер тизими (Compact Laser Weapon System);

• AeroVironment: Мобил платформаларга осон ўрнатилувчи ва дронларни сониялар ичида куйдириб юборувчи юқори энергетик лазер мажмуаси;

• Kord Technologies: Аниқ нишонга олиш ва паст баландликдаги нишонларни зарб билан йўқ қилишга мослашган «Firefly» лазер тизими;

• Epirus (Leonidas микротўлқинли мажмуаси): Агар лазерлар «битта зарба — битта нишон» тамойилида ишласа, Leonidas ўта кучли микротўлқинли электромагнит нурланиш (HPM) ёрдамида бир вақтнинг ўзида осмонни қоплаб келаётган бутун бошли «дронлар тўдаси»нинг (swarms) электрон микросхемаларини ҳаводаёқ бир лаҳзада ёндириб, ишдан чиқариш имкониятига эга.

Нега анъанавий зенит-ракеталар эмас, лазерлар?

Ҳарбий таҳлилчилар йўналтирилган энергия тизимларига ўтишнинг иккита бош омилини кўрсатмоқда:

• Иқтисодий тежамкорлик: Нархи бир неча минг доллар бўлган оддий дронни уриб тушириш учун миллион долларлик ракета сарфлаш ҳарбий бюджетни тез орада чарчатади. Лазер зарбасининг таннархи эса атиги бир неча долларлик электр энергиясига тенг;

• Чексиз ўқ-дори: Лазер ва микротўлқинли мосламалар генератор ва қувват манбаига уланган ҳолда узлуксиз ўт оча олади ва уларнинг анъанавий маънодаги ўқ-дориси тугаб қолмайди.

Юта полигонидаги ҳал қилувчи синовлар

Пентагон лойиҳа фақат ушбу тўртта комплекс билан чекланиб қолмаслигини маълум қилди. Жорий йилнинг декабрь ойида Юта штатидаги машҳур Дагвей (Dugway Proving Ground) ҳарбий полигонида йирик синов отишмалари бўлиб ўтади. Унда бошқа қатор истиқболли стартаплар ва ишлаб чиқарувчиларнинг янги авлод жанговар лазерлари реал шароитда тўқнаш келади.

Синовларда энг юқори аниқлик ва самарадорлик кўрсатган комплекс ва тизимлар АҚШ аэропортлари, ҳарбий базалари ва стратегик инфратузилма объектларини автоном тарзда қўриқлаш учун тўғридан-тўғри харид қилиниши режалаштирилган.