«Куч қонундан устун қўйилса...»: Эрон ташқи ишлар вазиридан шов-шувли баёнот

14 ноябр 2026, 20:321 дақиқа ўқиш8

ҚисқачаAI ёрдамида тайёрланганКўрсатиш

Эрон ташқи ишлар вазири Саййид Аббос Ароқчи Кёдо Невс агентлигига берган мақоласида АҚШ ва ISROилнинг ҳарбий ҳаракатларини халқаро ҳуқуқ ҳамда БМТ Низомига зид деб баҳолади.
Вазирнинг таъкидлашича, давлатлар томонидан эҳтимолий таҳдидлар баҳонасида превентив зарбалар берилиши халқаро ҳуқуқий тизимни издан чиқаради ва глобал хавфсизликка таҳдид солади.

Эрон ташқи ишлар вазири Саййид Аббос Ароқчи Япониянинг нуфузли Kyodo News ахборот агентлиги учун махсус мақола эълон қилди. У ўз чиқишида АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши ҳарбий ҳаракатларини халқаро ҳуқуқ ҳамда БМТ Низоми нуқтаи назаридан чуқур таҳлил қилиб, глобал миқёсдаги хавфсизлик муаммоларига эътибор қаратди.

Халқаро ҳуқуқ ва превентив зарбалар хавфи

Вазирнинг таъкидлашича, Иккинчи жаҳон урушидан кейин шаклланган халқаро тартибнинг энг муҳим тамойили — кучни қонун билан қатъий чеклашдан иборат. Ҳеч бир давлат ўз манфаатларини халқаро ҳуқуқнинг мажбурий қоидаларидан устун қўйишга ҳақли эмас.

Ароқчи хусусан қуйидаги жиҳатларга алоҳида тўхталиб ўтди:

Превентив зарбалар хавфи: Агар давлатларга эҳтимолий келажакдаги таҳдидлар баҳонасида бир-бирига ҳужум қилишга йўл қўйилса, бутун халқаро ҳуқуқий тизим бутунлай издан чиқади. Бундай шароитда ҳеч бир мамлакатнинг хавфсизлиги кафолатланмай қолади.
БМТ Низомининг бузилиши: АҚШ ва Исроил томонидан амалга оширилган зарбалар БМТ Хавфсизлик Кенгашининг рухсатисиз бажарилган бўлиб, бу давлат суверенитетига тажовузни тақиқловчи БМТ Низомининг 2(4)-моддасига мутлақо зиддир.
Ўзини мудофаа қилиш ҳуқуқи: Теҳрон БМТ Низомининг 51-моддасига мувофиқ ҳар қандай қуролли ҳужумга жавобан қонуний равишда ўзини мудофаа қилиш ҳуқуқини сақлаб қолиши қайд этилди.

Баёнотнинг асосий йўналишлари	Асосий қоидалар ва мақсадлар
Куч ишлатишни чеклаш	Халқаро тартибни сақлаш учун кучни қонун билан чеклаш шарт
Ҳуқуқий жавобгарлик	Ноқонуний ҳарбий ҳаракатларни тўхтатиш ва зарар учун товон тўлаш мажбуриятдир
Глобал хавфсизлик	Мазкур масала фақат Эронга эмас, балки бутун дунё барқарорлигига тааллуқли

Жавобгарлик ва товон тўлаш мажбурияти

Эрон ташқи ишлар вазири ноқонуний ҳарбий ҳаракатларни зудлик билан тўхтатиш ҳамда етказилган зарар учун товон тўлаш сиёсий илтифот эмаслигини, балки қатъий ҳуқуқий мажбурият эканини қатъий таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, бу муаммо фақатгина Эроннинг манфаатларига эмас, балки бутун дунёда халқаро ҳуқуқ устуворлигини сақлаб қолиш масаласига боғлиқ.

Мазкур мақола халқаро ҳамжамиятда ва дипломатик доираларда кенг муҳокамаларга сабаб бўлмоқда.

Сизнингча, ҳозирги геосиёсий вазиятда халқаро ташкилотлар ва БМТ давлатлар ўртасидаги ҳарбий можароларнинг олдини олишда етарлича таъсир кўрсата оляптими? Ўз фикрингизни изоҳларда қолдиринг!