Иордания черковдаги қонли ҳужумдан кейин Telegram’ни тақиқлади

Иордания ҳукумати мамлакатда миллионлаб инсонлар фойдаланадиган Telegram мессенжерини блоклашга қарор қилди. Расмийларнинг таъкидлашича, бунга платформадан экстремизм ва радикал қарашларни тарқатиш, кибержиноятлар, таҳдид ва товламачилик учун фойдаланиш хавфи сабаб бўлган. Қарор мамлакатда черковга қилинган қонли ҳужумдан бир неча ҳафта ўтиб қабул қилинди.
Бу қарор нафақат Иорданиядаги Telegram фойдаланувчилари, балки бутун Яқин Шарқдаги рақамли платформалар фаолияти ва интернетдаги ахборот хавфсизлиги масалаларига ҳам эътиборни кучайтирди.
Telegram нима сабабдан тақиқланди?
Иордания Жамоат хавфсизлиги бошқармаси 2026 йил 16 ноябрь куни Telegram иловасини мамлакат ҳудудида блоклаш тўғрисида эълон қилди.
Расмий баёнотда ушбу чора рақамли хавфсизликни мустаҳкамлаш, фойдаланувчиларни ҳимоя қилиш ва ижтимоий тармоқлар орқали содир этилиши мумкин бўлган ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишга қаратилгани айтилган.
Иордания расмийлари Telegram’дан қуйидаги мақсадларда фойдаланиш хавфини алоҳида таъкидлаган:
экстремистик ғоялар ва радикал қарашларни тарқатиш;
кибержиноятларни амалга ошириш;
фойдаланувчиларга таҳдид қилиш ва товламачилик;
қонунга зид материалларни тарқатиш;
жамоат хавфсизлиги ва миллий манфаатларга таҳдид солувчи фаолиятни ташкил этиш.
Иордания Жамоат хавфсизлиги бошқармаси бу қарор амалдаги қонунчилик доирасида қабул қилинганини билдирган. Шу билан бирга, фуқароларга нотаниш аккаунтлар, шубҳали ҳаволалар ва келиб чиқиши номаълум манбалар билан эҳтиёткор бўлиш тавсия этилган.
Ҳозирча тақиқ қанча муддат давом этиши ва уни бекор қилиш учун қандай шартлар қўйилиши ҳақида аниқ маълумот берилмаган.
Қарордан олдин черковда етти киши ҳалок бўлган эди
Telegram’ни блоклаш ҳақидаги қарор мамлакатда юз берган оғир фожиадан бир неча ҳафта ўтиб қабул қилинди.
2026 йил 23 октябрь куни Иордания жанубидаги Карак вилоятида жойлашган юнон православ черковида дафн маросими вақтида қуролли ҳужум содир бўлган. DW маълумотига кўра, ҳодисада етти киши ҳалок бўлган, 34 киши жароҳатланган.
Associated Press агентлиги ҳам етти киши ҳалок бўлганини хабар қилган, бироқ жароҳатланганлар сонини 40 нафар деб кўрсатган.
Ҳужум Иордания жамиятида катта шов-шувга сабаб бўлди. Мамлакат ҳукумати воқеани кескин қоралаб, хавфсизлик чораларини кучайтирди.
16 ноябрь куни Иордания суди черковдаги ҳужумга алоқадорликда айбланган уч нафар шахсни осиб ўлдириш жазосига ҳукм қилди.
Шунингдек, Иордания ҳарбийлари қўшни Сурия ҳудудида ҳаво зарбалари берганини маълум қилди. Амман ушбу операциялар давомида «Ислом давлати» террорчилик ташкилотига алоқадор 20 нафар жангарининг йўқ қилинганини билдирган.
Бироқ муҳим жиҳат шундаки, расмийлар Telegram’ни тақиқлаш қарори черковдаги ҳужум айнан шу мессенжер орқали ташкил этилгани ёки амалга оширилгани билан боғлиқлигини тасдиқламаган. Ҳукумат баёнотида асосий эътибор платформадан экстремизм ва бошқа қонунбузарликлар учун фойдаланиш хавфига қаратилган.
Telegram’нинг тақиқланиши миллионлаб фойдаланувчиларга таъсир қилиши мумкин
Telegram Яқин Шарқ мамлакатларида кенг тарқалган мессенжерлардан бири ҳисобланади. У орқали фойдаланувчилар хабар алмашади, файллар юборади, янгиликларни кузатади ва турли жамоалар билан мулоқот қилади.
Шу сабабли Иорданиядаги тақиқ оддий техник чекловдан кўра кенгроқ оқибатларга эга бўлиши мумкин. Хусусан, мессенжердан шахсий мулоқот, таълим, бизнес ва ахборот тарқатиш учун фойдаланадиган инсонлар бошқа платформаларга ўтишга мажбур бўлиши эҳтимол.
Telegram’дан террорчилик ва экстремистик гуруҳлар ҳам ташвиқот материалларини тарқатиш ёки алоқа ўрнатиш мақсадида фойдаланган ҳолатлар маълум. Бироқ бу ҳолат мессенжернинг барча фойдаланувчиларини ёки ундаги ҳар қандай фаолиятни қонунбузарлик билан боғлаш учун асос бўла олмайди.
Платформа асосчиси Павел Дуров эса аввал ҳам Telegram’нинг контентни назорат қилиш ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорлик қилиш бўйича мажбуриятларини бажаришини таъкидлаб келган.
Ироқ ҳам Telegram’ни блоклашга қарор қилди
Қизиғи, 16 ноябрь куни Telegram’га нисбатан чеклов жорий этиш ҳақида фақат Иордания эмас, Ироқ ҳам эълон қилди.
Ироқнинг Оммавий ахборот воситалари ва коммуникациялар комиссияси мессенжерни мамлакат қонунларига зид материалларни бартараф этиш ва ноқонуний фаолиятнинг олдини олиш бўйича етарли чора кўрмаганликда айблади.
Ироқ томони Telegram’га талабларни бажариш учун 30 кунлик муддат берган. Бироқ бу муддатдан кейин қандай чоралар кўрилиши ҳозирча аниқлаштирилмаган.
Шундай қилиб, бир кунда Яқин Шарқнинг икки давлатида Telegram фаолиятига нисбатан жиддий чекловлар эълон қилинди.
Иордания ва Ироқ қарорлари рақамли платформалар олдига яна бир муҳим саволни қўймоқда: фойдаланувчиларнинг ахборот алмашиш эркинлиги билан давлатнинг миллий хавфсизликни таъминлаш мажбурияти ўртасидаги мувозанат қандай сақланиши керак?
Ҳозирча Telegram ушбу икки давлатнинг қарорларига нисбатан расмий муносабат билдирмаган. Энди асосий масала — тақиқлар қанча давом этиши ва мессенжер маъмурияти билан давлат идоралари ўртасида келишувга эришиш имконияти бор-йўқлигида.
Обуна билан реклама бўлмайди
Zamin Premium — ойига 4 900 сўм
Мавзуга оид янгиликлар

































Изоҳлар0
…