Қўрқувни ички кучга айлантириш сири: Психологлар тавсия этган амалиёт

Кўпчилик инсонлар ҳаёти давомида номаълумлик, муваффақиятсизлик ёки янги қадам ташлаш олдидаги кучли қўрқув ва хавотир билан тўқнашади. Одатда биз қўрқувни бостиришга, ундан қочишга ёки уни инкор этишга уринамиз. Бироқ замонавий психотерапия ва коучинг амалиёти шуни кўрсатмоқдаки, қўрқув билан курашиш эмас, балки у билан «мулоқотга киришиш» инсонга улкан руҳий енгиллик ва янги имкониятлар эшигини очади.

Арт-терапия ва когнитив психологияда кенг қўлланиладиган «Қўрқувга хат» махсус амалиёти инсон онгостида яширинган хавотирларни аниқлаштириш ва уларни ривожланиш ресурсига айлантиришда энг самарали воситалардан бири саналади.

«Қўрқувга хат» амалиёти қандай ишлайди?

Ушбу машқ орқали инсон қўрқувни мавҳум туйғудан аниқ шаклга келтиради ва унинг ортида турган асл ҳимоя механизмини тушуниб етади. Машқни бажариш учун қуйидаги босқичма-босқич савол-жавоб шаклини қоғозга тушириш тавсия этилади:

1. Қўрқувни аниқлаш ва номлаш:

   • «Салом, менинг қўрқувим...» — У нимадан иборат? (масалан: одамлар олдида гапириш, пулсиз қолиш, рад этилиш қўрқуви);

   • «Сенинг исминг...» — Унга рамзий ном ёки қиёфа беринг.

2. Ҳиссиёт ва сигналларни таҳлил қилиш:

   • «Сен пайдо бўлганингда, мен ... ҳис қиламан» — Танадаги ва руҳиятдаги ўзгаришлар;

   • «Қўрқув, сен менга ... ҳақида айтасан ва ... англашга имкон берасан» — У қандай хавфдан огоҳлантирмоқда?

   • «Сен менинг эътиборимни ... қаратасан ҳамда мени қуйидаги исталмаган ҳаракатлардан халос қиласан...» — Қўрқув сизни нималардан ҳимоя қилмоқда?

3. Қўрқувни ресурсга айлантириш ва миннатдорлик:

   • «Қўрқув, сен мен учун ... жиҳатинг билан фойдалисан ва ... вазифасини бажарасан»;

   • «Сен мен ривожлантирмоқчи бўлган ... қобилиятим кабисан»;

   • «Қўрқув, мен сендан миннатдорман, чунки сен менга ... имкониятини бердинг»;

   • «Сен менга ... ёрдам беряпсан ва мен энди ... хоҳлайман».

Мутахассислар хулосаси: Нима учун бу машқ самарали?

• Онгости хотиржамлиги: Қўрқув қоғозга туширилганда, мия уни мавҳум хавф эмас, балки ечими бор вазифа сифатида қабул қилади;

• Ички энергиянинг озод бўлиши: Хавотир билан курашиш учун сарфланадиган улкан руҳий қувват эндиликда мақсадларга эришишга йўналтирилади.

«Қўрқувга хат» машқининг тўлиқ шакли

Қулай бўлиши учун қуйидаги саволларни кетма-кет ёзиб чиқинг:

ҚЎРҚУВГА ХАТ

Салом, менинг қўрқувим...

Сенинг исминг...

Сен пайдо бўлганингда, мен ... ҳис қиламан.

Қўрқув, сен менга ... ҳақида айтасан.

Ва менга ... англашга имкон берасан.

Қўрқув, сен менинг эътиборимни ... қаратасан.

Ҳамда мени қуйидаги исталмаган ҳаракатдан халос қиласан...

Қўрқув, сен мен учун ... жиҳатинг билан фойдалисан.

Ва ... вазифасини бажарасан.

Қўрқув, сен ... соҳасига тегишлисан.

Қўрқув, сен мен ривожлантирмоқчи бўлган ... қобилиятим кабисан.

Қўрқув, мен сендан миннатдорман...

Қўрқув, сен менга ... имкониятини бердинг.

Қўрқув, мен ... хоҳлайман.

Сен менга ... ёрдам беряпсан.

Хулоса: қўрқувнинг ортида қандай жавоб яширин?

Биз кўпинча қўрқув пайдо бўлиши билан ундан қочишга, уни босишга ёки умуман сезмасликка ҳаракат қиламиз.

Аммо баъзан тўхтаб, бир варақ қоғозга унинг номи, сабаби ва ҳаётимиздаги таъсири ҳақида ёзишнинг ўзи ҳам ички ҳолатни яхшироқ англашга ёрдам беради.

Эҳтимол, сиз қўрқувдан қутулишингиз шарт эмасдир. Эҳтимол, аввал у сизга нима демоқчи эканини тушуниш керакдир.

Бир варақ қоғоз ва бир нечта самимий жавоб баъзан инсон қочиб юрган саволни аниқроқ кўришга ёрдам беради.