Пул қандай қонуният бўйича қўлдан қўлга ўтади? Нега айримлар бой, айримлар пулсиз...

Кўпчилик пулни кўпроқ ишлаш орқали топиш мумкин, деб ўйлайди. Аммо ҳаётда яна бир қизиқ қонуният бор: пулнинг ўзи ҳам ҳаракат қилади.

У бир инсондан бошқасига, бир бизнесдан бошқа бизнесга, бир бозордан бошқа бозорга ўтади. Кимдир пулни олади ва шу заҳоти сарфлаб юборади. Кимдир эса ўша пулнинг бир қисмини сақлайди, кейин уни билимга, бизнесга ёки активга йўналтиради.

Орадан вақт ўтади.

Биринчи одам яна пул кута бошлайди.

Иккинчиси эса аввалги пули орқали янги даромад олиш имкониятига эга бўлади.

Фарқ кўпинча пул миқдорида эмас, пулга бўлган муносабат ва уни ҳаракатлантириш усулида пайдо бўлади.

Пул қаерга оқади?

Иқтисодиётда пул доим ҳаракатда.

Одам маош олади — дўконда харид қилади.

Дўкон эгаси маҳсулот етказиб берувчига тўлайди.

Таъминотчи ходимларига маош беради.

Ходимлар яна бошқа товар ва хизматларга пул сарфлайди.

Шу тариқа бир хил пул иқтисодиётда қайта-қайта айланади.

Аммо шахсий молияда муҳим савол бошқача:

Пул сиздан чиққандан кейин қаерга боради?

Агар у фақат истеъмолга кетса, унинг ҳаракати шу ерда тугайди.

Агар унинг бир қисми сизга келажакда даромад келтириши мумкин бўлган актив, таълим ёки ишлаб чиқариш имкониятига йўналтирилса, пулнинг ҳаракати бошқа босқичга ўтади.

Шу ерда молиявий тафаккурнинг муҳим фарқи пайдо бўлади.

Бой одамлар пулни фақат «сарфланадиган нарса» деб кўрмайди

Бу ерда бойликни фақат инсоннинг даромади билан ўлчаш хато.

Икки киши бир хил миқдорда пул топиши мумкин.

Биринчи инсон:

даромад → харажат → яна даромад

схемасида яшайди.

Иккинчиси:

даромад → харажат + захира + капитал → янги даромад

схемасини шакллантиради.

Фарқ бир кунда сезилмаслиги мумкин.

Аммо йиллар давомида бу икки йўлнинг натижаси кескин фарқ қилиши мумкин.

Пулни жалб қилишдан ҳам муҳимроғи — уни ушлаб қолиш

Кўпчилик:

«Қандай қилиб кўпроқ пул топаман?»

деб ўйлайди.

Аммо яна бир савол бор:

«Топган пулимнинг қанчаси менда қолади?»

Агар даромад ошиши билан харажатлар ҳам худди шу тезликда ўсса, инсоннинг молиявий аҳволи сезиларли даражада ўзгармаслиги мумкин.

Масалан, даромад ошди.

• Янги телефон.

• Қимматроқ кийим.

• Кўпроқ ресторан.

• Қимматроқ машина.

• Янги кредит.

Натижада инсон кўпроқ пул топаётган бўлса ҳам, ўзини аввалгидек молиявий босим остида ҳис қилиши мумкин.

Бу ҳолатни шартли равишда «даромад ўсиши билан харажатларнинг ҳам ўсиб бориши» деб тушуниш мумкин.

Нега айримлар доим пул етишмаслигини ҳис қилади?

Бу ҳар доим ҳам кам ишлаш билан боғлиқ эмас.

Баъзан муаммо пул миқдорида эмас, молиявий қарорлар тизимида бўлади.

Масалан:

— барча даромадни сарфлаш;

— захира шакллантирмаслик;

— ҳар бир қўшимча даромадни янги харажатга айлантириш;

— қарзларни назорат қилмаслик;

— даромадни ошириш учун янги кўникмаларга сармоя киритмаслик;

— қисқа муддатли хоҳишларни узоқ муддатли мақсадлардан устун қўйиш.

Буларнинг ҳар бири алоҳида қараганда катта муаммодек кўринмаслиги мумкин.

Аммо улар мунтазам такрорланса, инсонни «пул келади — пул кетади» деган айланада ушлаб туриши мумкин.

Пулнинг энг кучли қонуниятларидан бири — одат

Инсоннинг молиявий келажагини баъзан катта қарорлардан кўра кичик, лекин доимий одатлар белгилайди.

Ҳар ой даромад келганда:

ҳаммасини сарфлаш — бир одат.

аввал мақсад учун маблағ ажратиш, кейин қолганини режалаштириш — бошқа одат.

Фарқ бир ойда катта бўлмаслиги мумкин.

Бироқ вақт ўтиши билан натижа йиғилади.

Шунинг учун молиявий интизомнинг моҳияти ўзини пулдан маҳрум қилиш эмас.

Унинг моҳияти:

пул келганида унинг йўналишини олдиндан белгилаш.

Пул қаерда кўпаяди?

Пулнинг ўзи бойлик эмас.

Пул — имконият.

Уни қандай ишлатиш эса натижани белгилайди.

Пул:

билимга → янги кўникмага → юқорироқ даромадга

айланиши мумкин.

Ёки:

капиталга → бизнесга → янги даромад оқимига

айланиши мумкин.

Ёки:

активга → потенциал даромадга → яна капиталга

айланиши мумкин.

Албатта, ҳар қандай инвестицияда хавф бор ва ҳеч қандай актив кафолатланган даромад манбаи эмас.

Шунинг учун асосий мақсад «пулни қаергадир тиқиш» эмас, балки хавфни тушунган ҳолда капиталдан оқилона фойдаланишдир.

Пул инсоннинг фикрлаш тарзини ҳам синаб кўради

Молиявий қарорларда психологик омиллар жуда муҳим.

Инсон қўлига катта сумма тушганда унинг биринчи реакцияси қандай?

Дарҳол сарфлашми?

Ёки аввал:

«Бу пул менга қандай имконият яратиши мумкин?»

деб ўйлашми?

Биринчи ёндашув истеъмолни кучайтиради.

Иккинчи ёндашув эса режалаштиришни бошлайди.

Шунинг учун молиявий саводхонлик фақат ҳисоб-китоб эмас.

У — хулқ-атвор масаласи ҳамдир.

Бойликни яратадиган оддий занжир

Молиявий жиҳатдан барқарор тизимни шартли равишда қуйидагича тасаввур қилиш мумкин:

Даромад → назорат → захира → капитал → актив → қўшимча даромад → яна капитал.

Бу «тез бойиш формуласи» эмас.

Аксинча, бу узоқ муддатли молиявий интизом модели.

Унда энг муҳим бўғинлардан бири — биринчи қадам:

даромадни назорат қилиш.

Чунки инсон қанча топишидан қатъи назар, пул қаерга кетaётганини билмаса, уни бошқариш қийин.

Пулни жалб қилувчи 5 та кучли мақсад

Молиявий мақсадни фақат «кўп пул топиш» деб белгилаш шарт эмас.

Аниқроқ мақсадлар инсоннинг ҳаракат йўналишини белгилаб беради:

1. Молиявий эркинлик

Кундалик эҳтиёжларни қоплаш учун доимий молиявий босимни камайтириш.

2. Даромадни кўпайтириш

Янги билим, кўникма, касб ёки қўшимча даромад манбалари орқали молиявий имкониятларни кенгайтириш.

3. Молиявий захира яратиш

Кутилмаган харажатлар пайтида қарзга қарам бўлиб қолмаслик учун захира шакллантириш.

4. Капитал яратиш

Даромаднинг бир қисмини узоқ муддатли молиявий мақсадларга йўналтириш.

5. Оила ва келажак учун барқарорлик

Пулни фақат бугунги эҳтиёжларга эмас, келажакдаги муҳим мақсадларга ҳам йўналтириш.

Энг катта хато — пулни мақсад деб билиш

Пулнинг ўзи инсонни бахтли ёки муваффақиятли қилиши шарт эмас.

Пул — восита.

У орқали инсон:

вақтини бошқариши,

билим олиши,

оиласига ёрдам бериши,

янги имкониятлар яратиши,

келажак учун захира тўплаши

мумкин.

Шунинг учун кучли молиявий мақсад:

«Мен кўп пул хоҳлайман»

эмас.

Кучлироқ мақсад:

«Мен пулни бошқара оладиган ва уни узоқ муддатли мақсадларимга хизмат қилдирaдиган тизим яратаман».

Ва ниҳоят — пулнинг энг муҳим қонунияти

Пул бир жойда туриб қолмайди.

У доимо ҳаракат қилади.

Савол шундаки:

у сиз орқали ўтганда қаерга йўналади?

Фақат истеъмолга кетадими?

Ёки унинг бир қисми келажак учун қоладими?

Фақат бугунги эҳтиёжни қоплайдими?

Ёки эртанги имкониятни ҳам яратадими?

Инсоннинг молиявий аҳволини ўзгартиришда энг муҳим бурилиш нуқтаси кўпинча «қанча пул топяпман?» деган саволдан «топган пулим нима иш қиляпти?» деган саволга ўтишдан бошланади.

Чунки пулни кўпайтиришдан олдин, пулнинг йўналишини ўзгартириш керак.

Шунда пул сиз учун фақат сарфланадиган маблағ эмас, балки мақсадларга олиб борадиган воситага айлана бошлайди.