Bitcoin тармоғида янги давр: Ковенантс технологияси ва унинг имкониятлари

Bitcoin экотизимида сўнгги пайтларда "ковенантс" (шартномавий чекловлар) концепцияси атрофидаги баҳслар яна марказий мавзуга айланди. Ушбу технология Bitcoin тармоғида маблағларни сарфлаш шартларини янада мураккаблаштириш ва хавфсизликни янги босқичга олиб чиқиш имконини беради. Ковенантс жорий этилиши иккинчи даражали тармоқлар (Лаер 2) ривожланишини тезлаштириши ва фойдаланувчиларга ўз активларини янада самарали бошқариш учун кенг йўл очиши кутилмоқда. Бу ҳақда Cointelegraph.com хабар беради.

Ҳозирги вақтда Bitcoin операциялари Bitcoin Скрипт деб аталадиган стекка асосланган дастурлаш тили орқали амалга оширилади. Ушбу тил ёрдамида жўнатувчи маблағни қулфлаш шартларини белгилайди, қабул қилувчи эса уларни сарфлаш учун тегишли калит ёки шартларни тақдим этиши лозим. Бироқ, мавжуд тизимда битта камчилик бор: маблағ бир марта қулфдан чиқарилгандан сўнг, уни исталган манзилга жўнатиш мумкин. Ковенантс эса айнан шу жараённи чеклаш, яни тангалар келажакда қаерга ва қандай шартлар асосида сарфланишини олдиндан белгилаб қўйиш имконини беради.

Технологик янгилик ва ҳамжамиятдаги бўлиниш

Ковенантс ғояси илк бор 2013-йилда Грегорй Махвелл томонидан таклиф этилган бўлса-да, уни амалга ошириш учун Bitcoin протоколи қоидаларини ўзгартириш, яни "софт форк" талаб этилади. Бу эса ҳамжамият ичида жиддий мунозараларга сабаб бўлмоқда. Айниқса, Bitcoin Коре ва Кнотс каби турли мижоз дастурлари ўртасидаги қарашлар фарқи ушбу янгиликнинг тез орада жорий этилишига тўсқинлик қилиши мумкин.

Michael Saylor каби таниқли соҳа вакиллари Bitcoin протоколини ўзгаришсиз сақлаш (оссификатион) тарафдори бўлиб чиқмоқдалар. Уларнинг фикрича, протоколдаги ҳар қандай жиддий ўзгариш тизим барқарорлигига таҳдид солиши мумкин. Шунга қарамай, ковенантс тарафдорлари ушбу технология орқали ўз-ўзини сақлаш (сельф-кустодй) имкониятини миллиардлаб янги фойдаланувчиларга етказиш мумкинлигини таъкидламоқдалар.

Асосий турлар ва фарқлар

Ковенантс технологиясини тушуниш учун унинг икки асосий турини фарқлаш лозим:

• Оддий (прекомпутед) ковенантс: Фақат кейинги транзакция учун чекловлар ўрнатади. Бу маълум бир занжирли операциялар кетма-кетлигини олдиндан белгилаш имконини беради.
• Умумий (рекурсиве) ковенантс: Бу янада мураккаб бўлиб, сарфлаш қоидаларини чексиз равишда қайта қўллаш имконини беради. Масалан, маблағ бир манзилдан иккинчисига ўтганда ҳам дастлабки чекловлар ўз кучида қолади.

Умумий ковенантс кўпроқ мослашувчанликни таклиф қилса-да, улар техник жиҳатдан анча мураккаб ва ҳамжамият томонидан танқидий қабул қилинмоқда. Уларни жорий этиш Bitcoin тармоғида катта ҳажмдаги янгиланишларни талаб қилади. Ҳозирда ОП_ЧEККТEMPЛАТEVEРИФЙ каби таклифлар энг кўп муҳокама қилинаётган ечимлар қаторига киради.

Келажакда Bitcoin тармоғида комиссия тўловлари яна кўтарилса ёки транзакциялар ҳажми ортса, ковенантс бўйича баҳслар янги куч билан авж олиши тайин. Бу технология Bitcoin'ни нафақат оддий тўлов воситаси, балки мураккаб молиявий шартномалар бажариладиган платформага айлантириши мумкин.