Шаҳрисабз ҳокими катта баҳсни бошлаб берди: Бакировдан хавфли савол (видео)

Шаҳрисабз тумани ҳокими Самад Ҳасановнинг хонадонлардан бирига кириб, уйдаги тозаликни текшириши ва хонадон соҳибасини фарзанди олдида танқид қилиши акс этган видео ижтимоий тармоқларда кескин баҳсларга сабаб бўлди.

Иқтисодчи ва блогер Отабек Бакиров бу воқеани фақат мулоқот маданияти билан боғлиқ можаро эмас, балки мансабдор ваколатининг чегараси, фуқаронинг шахсий ҳаёти ва уй-жой дахлсизлигига тааллуқли жиддий масала сифатида баҳолади.

11 дақиқалик видео нега эътирозларга сабаб бўлди?

Ижтимоий тармоқларда тарқалган видео 11 дақиқаю 6 сония давом этади. Унда туман ҳокими хонадоннинг турли қисмларини кўздан кечириб, тозалик ва рўзғор юритиш билан боғлиқ ҳолатларни танқид қилади.

Айрим лавҳаларда мансабдор аёлга кескин оҳангда мурожаат қилиб, уни фарзанди олдида койигани кўринади. Фойдаланувчиларнинг асосий эътирози ҳам айнан шу нуқтага қаратилди: давлат амалдори фуқаронинг хонадонига қай даражада аралашиши ва унинг шахсий турмуш тарзига баҳо бериши мумкин?

Ҳокимнинг мақсади ҳудуддаги санитария ҳолатини ўрганиш бўлган тақдирда ҳам, жамоатчилик мулоқот шакли, хонадонга кириш асослари ва видеони оммага тарқатишнинг қонунийлигига оид саволларни кўтармоқда.

Бакиров: қандай «Пандора қутиси» очилмоқда?

Отабек Бакировнинг фикрича, мазкур ҳолат ҳуқуқий баҳосиз ва аниқ оқибатларсиз қолса, хавфли прецедент пайдо бўлиши мумкин.

«Агар ҳоким солиқ тўловчининг уйига шундай кириб бориши, уни жеркиши, тергаши ва изза қилиши мумкин бўлса, солиқ тўловчилар ҳам судсиз ва ордерсиз ҳокимнинг уйига кириб, уни саволга тутиши мумкин бўладими?»

Иқтисодчи Омбудсман муносабати ёки Коррупцияга қарши курашиш агентлиги томонидан киритиладиган тақдимномаларнинг ўзи етарли эмаслигини таъкидлади. Унингча, ҳодисага ҳуқуқий баҳо берилмаса, мансабдор ва фуқаро ўртасидаги чегара янада мавҳумлашади.

Бакиров бу вазиятни «Пандора қутиси»га қиёслаб, бир мансабдор учун мумкин деб қабул қилинган ҳаракат кейинчалик бошқа амалдорлар томонидан ҳам такрорланиши мумкинлигидан огоҳлантирди.

Солиқ тўловчилар ҳам ҳокимнинг уйини текшира оладими?

Блогер ўз мулоҳазасида масалани тескари нуқтаи назардан кўриб чиқишни таклиф қилди.

Унинг саволига кўра, агар ҳоким фуқаронинг уйидаги тозалик, идиш-товоқ ва рўзғор аҳволини текшириши мумкин бўлса, солиқ тўловчилар ҳам мансабдорларнинг яшаш тарзи билан қизиқишга ҳақлими?

Жумладан, қуйидаги саволлар ўртага ташланди:

• ҳокимнинг уйи ёки дачаси қайси маблағлар ҳисобига қурилган;

• автомобиллар, қимматбаҳо мебеллар ва буюмларнинг манбаси нима;

• активлар ва бизнеслар кимларнинг номига расмийлаштирилган;

• мансабдорнинг расмий даромади унинг яшаш тарзига мос келадими?

Бакировнинг таъкидлашича, давлат хизматчилари даромадлари ва мол-мулкини декларациялаш тизимининг тўлиқ ишга тушмагани бу саволларга жавоб олишни қийинлаштирмоқда. У декларациялаш масаласи йиллар давомида турли сабаблар билан кечиктириб келинаётганини ҳам танқид қилди.

Конституция уй-жой дахлсизлиги ҳақида нима дейди?

Ўзбекистон Конституциясининг 31-моддасида ҳар бир инсоннинг шахсий ҳаёти, шаъни ва қадр-қимматини ҳимоя қилиш ҳуқуқи кафолатланган.

Ушбу моддага кўра, ҳар ким уй-жой дахлсизлиги ҳуқуқига эга. Ҳеч ким унда яшовчи шахсларнинг хоҳишига қарши уйга кириши мумкин эмас. Уй-жойга кириш ва уни кўздан кечиришга фақат қонунда белгиланган ҳолатлар ҳамда тартиб асосида йўл қўйилади.

Бироқ видеода хонадон эгаси ҳокимнинг киришига розилик берганми, ташриф қандай асосда ташкил этилган ва тасвирга олишга рухсат олинганми — бу саволларга ваколатли идораларнинг тўлиқ ўрганиши орқали аниқлик киритилиши лозим.

Шу сабаб видеодаги ҳолатларга якуний ҳуқуқий баҳо бериш ижтимоий тармоқ фойдаланувчилари ёки блогерлар эмас, тегишли ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва назорат органларининг вазифаси ҳисобланади.

Масала фақат битта хонадон ҳақида эмас

Мазкур воқеа маҳаллий раҳбарнинг бир оила билан мулоқотидан анча кенгроқ масалани очиб берди.

Давлат хизматчиси фуқарони назорат қилиши керакми ёки унга хизмат қилиши керакми? Аҳолининг муаммосини ўрганиш билан унинг шахсий ҳаётига аралашиш ўртасидаги чегара қаердан ўтади? Мансабдорнинг қўпол муомаласи учун фақат интизомий огоҳлантириш етарлими?

Бакиров аввалги ҳолатларни ҳам эслаб, ҳоким фермерни ҳақорат қилса ёки унга қўл кўтарса, кўпинча ҳайфсан билан чекланиши, аммо фуқаро мансабдорга худди шундай муносабат билдирса, оқибат бутунлай бошқача бўлиши мумкинлигига эътибор қаратди.

Шаҳрисабздаги видео шунинг учун ҳам катта резонанс келтириб чиқарди: жамоатчилик фақат ҳокимнинг оҳангини эмас, давлат ва фуқаро ўртасидаги муносабатларнинг амалда қандай қурилганини муҳокама қилмоқда.

Сизнингча, мансабдорнинг аҳоли хонадонларини ўрганиш ваколати қаерда тугаши керак? Фикрингизни изоҳда қолдиринг ва мақолани танишларингизга Telegram ёки бошқа ижтимоий тармоқларда улашинг!