Ота-онани муҳокама қилиш тақдирингизга таъсир қиладими?
Ота-онасининг хатоларини кўриб улғайган инсонда бир савол пайдо бўлиши мумкин: уларни кечириш керакми ёки қилмишларини доимий равишда муҳокама қилиб яшаш керакми? Психологик ёндашувларда эса бу масалага бошқача қараш таклиф этилади: инсон ота-онасини идеаллаштириши шарт эмас, аммо уларни қандай бўлса, шундай қабул қилиш ўз ички дунёси билан ишлашга ёрдам бериши мумкин.
Бу ёндашувнинг моҳияти ота-онанинг барча қилмишларини оқлаш эмас. Аксинча, уларнинг яхши ва камчиликли жиҳатларини бир вақтнинг ўзида кўра билиш ҳақида.
Нега ота-онани қабул қилиш муҳим?
Ҳар бир инсон ўз ота-онаси билан боғлиқ хотираларни болаликдан олиб келади. Улар орасида меҳрли лаҳзалар ҳам, оғриқли хотиралар ҳам бўлиши мумкин.
Айрим ҳолларда инсон вояга етганидан кейин ҳам ота-онасининг хатоларига нисбатан кучли ранжишни ҳис қилиши мумкин.
Бироқ қабул қилиш дегани:
қилинган хатони тўғри деб ҳисоблаш эмас;
зарарли муносабатни давом эттириш эмас;
ўз чегараларидан воз кечиш эмас;
ўтмишдаги оғриқни инкор қилиш эмас.
Қабул қилиш — воқеликни борича тан олиш ва унинг инсон ҳаётини бошқаришига йўл қўймасликдир.
Ота-она ҳам идеал инсон эмас
Матндаги асосий ғоялардан бири шу: инсонни фақат унинг хатолари орқали баҳолаш унинг шахсиятини тўлиқ англашга имкон бермайди.
Ота ёки онада камчиликлар бўлиши мумкин. Шу билан бирга, уларнинг фарзандига қилган яхшиликлари, меҳри ва ижобий фазилатлари ҳам мавжуд бўлиши мумкин.
Инсонни фақат унинг энг ёмон хатоси билан ўлчаш — унинг бутун ҳаётини битта воқеага тенглаштиришдир.
Шунинг учун ота-онани қабул қилишда уларнинг ҳам инсон эканини англаш муҳим.
«Розилик» тушунчаси нимани англатади?
«Отадан розилик» ёки «онадан розилик» тушунчасини ҳам тўғри талқин қилиш керак.
Бу фарзанд ота-онасининг ҳар қандай ҳаракатини маъқуллаши керак дегани эмас.
Агар ота-она томонидан жиддий хатолар, зўравонлик ёки бошқа зарарли муносабатлар бўлган бўлса, инсон ўз хавфсизлиги ва шахсий чегараларини биринчи ўринга қўйиши табиий.
Шу билан бирга, инсон:
ўтмишда нима бўлганини тан олиши;
ўз ҳис-туйғуларини тушуниши;
керак бўлса кечириш йўлини излаши;
аммо зарарли муносабатни такрорламаслиги мумкин.
Ота-онанинг тақдирини такрорлаш шарт эмас
Кўпинча инсон болалигида кўрган муносабат моделларини катта бўлгач такрорлаб қўйиши мумкин.
Аммо бу ўзгармас тақдир дегани эмас.
Инсон ўз одатлари, қарашлари ва муносабатларини англаб, улар устида ишлаши орқали бошқача ҳаёт қуриши мумкин.
Бунинг учун ота-онани айблашдан кўра, ўз ҳаётингизда қайси сценарийни давом эттиришни ва қайсисини тўхтатишни англаш муҳимроқ.
Яхшиликни кўриш — камчиликни инкор қилиш эмас
Матндаги «Раҳмон ва шайтон» ҳақидаги фикрни диний ҳукм сифатида эмас, инсон табиатининг яхшилик ва ёмонлик ўртасидаги ички курашига доир метафора сифатида тушуниш мумкин.
Инсон мукаммал эмас. Унда яхши фазилатлар ҳам, хатолар ҳам бўлади.
Ота-онага нисбатан ҳам худди шу тамойилни қўллаш мумкин: уларнинг камчилигини кўриш билан бирга, яхшиликларини ҳам унутмаслик.
Энг муҳим хулоса
Ота-онани қабул қилиш — уларнинг ҳар бир ишини маъқуллаш дегани эмас. Кечириш ҳам инсон ўз чегараларидан воз кечиши кераклигини англатмайди.
Аксинча, инсон ўтмишини англаб, ота-онасининг яхши ва ёмон томонларини ажрата олса, ўз ҳаётида қайси тажрибани давом эттириш, қайсисини эса тўхтатиш ҳақида онгли қарор қабул қилиши осонлашади.
Ота-онангиз идеал бўлмаган бўлиши мумкин. Аммо уларнинг хатолари сизнинг келажагингиз учун мажбурий сценарий эмас.
Изоҳлар 0
…