«IT’ни ўқиган ит экан!»: Сув тараб, эгат очган меҳнаткаш ит интернетни ларзага солди

Ижтимоий тармоқларда эгасига далада сув тарашда ёрдам бераётган, панжалари билан лойни қазиб, сувни тўғри эгатларга буриб бераётган оқила ит видеоси минглаб фойдаланувчиларнинг ҳайратига сабаб бўлди. Кўпчилик «Ҳатто итлар ҳам тинмай меҳнат қиляпти, ишламай юрган дўстларга жўнатинг!» дея ҳазиллашаётган бўлса, бошқалар ушбу тўрт оёқли қаҳрамонни киноя билан «IT (айти)ни ўқиган ит» деб атамоқда. Хўш, ҳайвонларнинг бундай онгли хатти-ҳаракатлари шунчаки ўргатилган кўникмами ёки итларда ҳақиқатан ҳам юқори интеллект (IQ) мавжудми? Бу борада фан нима дейди ва хонадонингиздаги уй ҳайвонининг ақлий салоҳиятини қандай ривожлантириш мумкин?

Тўғридан-тўғри таъсир: Итлардаги ақл инсоннинг неча ёшига тенг келади?

Итларнинг онгли ҳаракатлари шунчаки кўзбўямачилик эмас, балки муайян биологик асосга эга:

• 2–2,5 ёшли бола интеллекти: Зоопсихологлар ва канадалик олим Стэнли Кореннинг тадқиқотларига кўра, ўртача итнинг ақл даражаси 2 ёшдан 2,5 ёшгача бўлган инсон боласининг ақлий ривожланишига тўлиқ мос келади;

• 165 дан 250 тагача сўз: Ақлли итлар 150 дан зиёд сўз, буйруқ, имо-ишора ва ҳатто оддий математик ҳисоб-китобларни (масалан, қайси идишда кўпроқ овқат борлигини) фарқлай олади;

• IQ кўрсаткичи: Агар шартли равишда инсоннинг ўртача IQ кўрсаткичи 100 балл деб олинса, юқори интеллектли ит зотларининг кўрсаткичи тахминан 45–55 балл атрофида баҳоланади.

Сизга нима ўзгаради: Бу кадрлар бизга қандай амалий сабоқ беради?

Далада кетмонсиз сув тараб, лойдан янги ариқ очган бу ит мисолида ҳар бир инсон ўзи учун муҳим хулосаларни чиқариши мумкин:

• Кузатиш ва тақлид қилиш қобилияти: Итлар инсоннинг хатти-ҳаракатларини диққат билан кузатади. Агар эгаси далада кетмон билан сув бурса, ит бу жараённи тушуниб, ўз панжалари ёрдамида оқимга йўл очишга ҳаракат қилади;

• Меҳнат ва фойдали машғулот: Ҳайвонга фақат қоровуллик воситаси эмас, балки оиланинг фаол ёрдамчиси сифатида қараш унинг ақлий салоҳиятини ва интизомини кескин оширади;

• Дангасаликка қарши жонли чақириқ: Тўрт оёқли жониворнинг ўз вазифасини сидқидилдан бажараётгани жамиятда ишсизлик ва ҳаракатсизлик кайфиятида юрган ҳар бир киши учун катта мотивациядир.

Билиб қўйган яхши: Уй ҳайвонига бепарволикнинг салбий оқибатлари

Агар уй ҳайвонига етарлича эътибор ва ақлий юклама берилмаса, қуйидаги муаммолар келиб чиқади:

• Интеллектуал деградация: Кун бўйи занжирда боғланиб ёки тор катакда ётган итнинг зеҳни тўхтайди, унда тажовузкорлик ёки чуқур стресс пайдо бўлади;

• Жисмоний касалликлар: Ҳаракатсизлик ва фаолиятнинг йўқлиги ҳайвоннинг суяк-бўғим тизимини ишдан чиқаради ва умрини қисқартиради;

• Эгаси билан алоқанинг узилиши: Ит фақат буйруқлар ва ҳамкорликдаги ҳаракатлар орқали инсонга тўлиқ боғланади ва ҳақиқий дўстга айланади.

«Итлар — табиатда инсоннинг ҳис-туйғулари ва ниятларини энг тез илғайдиган ноёб жонзотлардир. Улар мунтазам машқ ва мулоқот орқали мураккаб логик вазифаларни мустақил ҳал этишни ўргана олади», — дея таъкидлайди ихтисослашган кинологлар.

Табиатнинг бундай ҳайратланарли кўринишлари нафақат табассум улашади, балки инсонни атроф-муҳитга ва ўз вақтига нисбатан масъулиятлироқ бўлишга ундайди. Ҳатто бир жонивор ҳам ўз меҳнати билан фойда келтиришга интилаётган бир паллада, инсон ўз салоҳиятидан янада унумли фойдаланиши шарт.

Сизнингча, сув тараб, эгат очган бу итнинг хатти-ҳаракати ҳақиқий онгли ақл натижасими ёки шунчаки сув билан ўйнаш инстинкти? Сиз ҳам шундай «айтичи» ёрдамчи итга эга бўлишни хоҳлармидингиз? Ўз фикрингизни изоҳларда ёзиб қолдиринг ва ҳали ҳам уйқудан уйғонмаган, ишга шошилмай юрган дўстларингизга ушбу видео-таҳлилни улашинг!