Уй сотаман деб иккинчи хотинли бўлиб қолди: Ангренда нотариал базадаги аянчли хатолик

Тошкент вилоятининг Оҳангарон-Ангрен ҳудудида электрон тизимлар ва фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш (ФҲДЁ/ЗАГС) базасидаги кутилмаган ноаниқлик бир фуқаронинг ҳаётини остин-устун қилиб юборди. Ангрен шаҳрида истиқомат қилувчи эркак ўзига тегишли бўлган ҳовли-жойини сотиш мақсадида нотариус идорасига ташриф буюрганида, электрон реестр текшируви пайтида унинг номида расман «иккинчи қонуний хотин» борлиги маълум бўлди. Бу «сюрприз»дан шокка тушган хонадон эгаси на тўй бўлганини, на келинни танишини, ҳатто наҳорги ош ҳам емаганини билдирмоқда.

Эркакнинг кинояли ва аламли таъкидлашича, бу никоҳ ҳақида ЗАГС, нотариус ва электрон база ҳамма нарсани билади, бироқ «тўйга чақирилмаган ва огоҳлантирилмаган» ягона одам — куёвнинг айнан ўзи бўлиб чиқмоқда. Қонуний рафиқасининг норозилигидан ташқари, нотариус «иккинчи хотин»нинг розилигисиз уйни олди-сотди қилишни қатъиян рад этди. Энг ачинарлиси, мазкур ғалати хатоликни тўғрилаш учун фуқаро бир ярим йилдан буён идоралар, адлия бўлимлари ва судлар орасида сарсон: икки марта судга даъво аризаси киритилган бўлса-да, даъволар рад этилиб, сирли «иккинчи хотин» ҳамон электрон базада ўз мақомини сақлаб турибди.

Хўш, бир инсоннинг шахсий маълумотлари базага қандай қилиб унинг иштирокисиз «никоҳланган» сифатида кириб қолди, инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиши керак бўлган судлар нега муаммога ечим топмаяпти ва рақамлаштириш даврида фуқаролар бундай нохуш «сюрприз»лардан қандай ҳимояланиши керак?

«Уй сотишдан бошланган можаро»: Ғайриоддий ҳодиса тафсилотлари

Ангренлик фуқаронинг бошидан кечирган асосий воқеалар хроникаси:

• Нотариусдаги шок: Уй-жойини сотиш учун ҳужжат топширган ангренлик эркак давлат электрон маълумотлар базаси текширувида номида иккинчи турмуш ўртоғи борлигини кўриб қолди;

• «Тўйга айтилмаган куёв»: Фуқаро бу аёлни мутлақо танимаслигини, ҳеч қачон ЗАГСга бирга бормаганини, на тўй маросими, на бирор-бир никоҳ базми ўтказилганини билдирмоқда;

• Мулк олди-сотдисининг тўхтаб қолиши: Қонунчиликка кўра, эр-хотиннинг биргаликдаги мулкини сотиш учун иккала томон розилиги талаб этилади, натижада «иккинчи хотин» сабаб уй сотуви блокланди;

• 1,5 йиллик сарсонгарчилик: Эркак бир ярим йилдан бери мазкур сохта ёки хато ёзувни базадан ўчиртириш учун турли инстанциялар эшигини қоқиб келмоқда.

«Икки бор рад этилган суд аризаси»: Муаммо нега ечилмаяпти?

Ҳуқуқий тўсиқлар ва давлат идораларидаги мураккабликлар:

• Суднинг тушунарсиз раддияси: Эркак ушбу сохта никоҳни бекор қилиш ва уни ҳақиқий эмас деб топиш бўйича судга икки марта мурожаат қилган, бироқ ҳар иккала даъво ҳам суд томонидан рад этилган;

• Электрон базадаги ёпиқ занжир: ФҲДЁ ва Адлия тизими суд қарорисиз электрон базадаги никоҳ ёзувига ўзгартириш кирита олмаслигини айтади, суд эса даъвони қабул қилмай тупик ҳолатни юзага келтирган;

• Оилавий ва моддий зарар: Бегона аёл номи билан боғланган бу хатолик фуқаронинг шахсий оилавий ҳаётига дарз етказиши ва мулкини тасарруф этиш ҳуқуқини поймол қилиши билан жиддий хавф туғдирмоқда;

• Шахсий маълумотлар дахлсизлиги масаласи: Бировнинг паспорти ёки ПИНФЛ рақами асосида номаълум шахс билан никоҳ қайд этилиши тизимда коррупция ёки техник хатолик юз берганидан далолат беради.

Ҳуқуқий ва журналистик таҳлил: Экспертлар нима дейди?

Юристлар ва ҳуқуқшуносларнинг мазкур резонансли воқеа бўйича хулосалари:

• Идентификация хатоси: Қоғоз шаклидаги архив ҳужжатларини электрон тизимга ўтказиш (рақамлаштириш) жараёнида фамилия, исм ёки ПИНФЛ рақамлари адаштириб юборилган бўлиши мумкин;

• Сохталаштириш эҳтимоли: Баъзан фуқаролик, прописка ёки уй-жой олиш мақсадида инсонларнинг хабарисиз сохта никоҳлар расмийлаштирилган ҳолатлар архивларда учраб туради ва бу жиноий жавобгарликни келтириб чиқаради;

• Прокуратура аралашуви зарурати: Судлар фуқаро даъвосини рад этаётган бир вақтда, прокуратура ва Адлия вазирлиги шахсий назорат остида дастлабки никоҳ ҳужжатларидаги имзоларни экспертизадан ўтказиб, ҳақиқатни тиклаши шарт.

Бир фуқаронинг ўз уйини сотиш йўлидаги бу ғаройиб тўсиғи давлат электрон хизматларида инсон тақдирига дахлдор жиддий камчиликлар ва суд тизимидаги бюрократия ҳамон сақланиб қолаётганини яққол намоён этмоқда.

Сизнингча, бир фуқаронинг хабарисиз электрон базага «иккинчи хотин» ёзиб қўйилиши ва судларнинг 1,5 йиллаб буни тўғриламаслиги ортида оддий оператор хатоси ётибдими ёки тизимдаги ғаразли сохтакорлик? Агар ўз номингизда шундай кутилмаган «никоҳ» чиқиб қолса, қандай йўл тутган бўлардингиз? Ўз таҳлилий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва Тошкент вилоятидаги ушбу шов-шувли воқеа таҳлилини барча яқинларингиз ҳамда дўстларингизга улашинг!