"Оскар"га илгари сурилди: Андрей Звягинцевнинг «Минотавр» фильми шов-шув кўтарди

Жаҳон кинематографияси ва халқаро сиёсий доираларда санъат ҳамда геосиёсат тўқнашган улкан шов-шув авжига чиқди. Айни пайтда Францияда истиқомат қилаётган россиялик таниқли режиссёр Андрей Звягинцевнинг янги суратга олган «Минотавр» номли бадиий фильми Франция томонидан «Энг яхши халқаро тўлиқ метражли фильм» йўналишида нуфузли «Оскар» мукофотига даъвогарлар шорт-листига расман киритилди. Нуфузли Variety нашри хабарига кўра, 79-Канн кинофестивалининг олий Гран-при мукофотини қўлга киритган ушбу картина нафақат юксак бадиий қиймати, балки режиссёрнинг Канн саҳнасидан туриб Россия президенти Владимир Путинга йўллаган урушга оид очиқ мурожаати билан ҳам катта резонанс келтириб чиқарган эди. Кремль эса режиссёрнинг бу ҳаракатларига кескин муносабат билдириб, унинг бундай масалаларда сўз айтишга ҳаққи йўқлигини маълум қилди. Хўш, Звягинцев «Оскар»га қадар қайси кучли рақобатчиларни ортда қолдириши керак, Песков нима сабабдан режиссёрни айблади ва Голливуд тақдирлаш маросими қачон бўлиб ўтади?

Франция номидан «Оскар» сари: Шорт-лист ва кучли рақобатчилар

Франция киноакадемияси мамлакат шарафини ҳимоя қилиш учун энг сара картиналарни саралаб олди:

• «Минотавр»нинг шорт-листга кириши: Андрей Звягинцевнинг ушбу янги драматик асари Франция томонидан «Оскар»нинг халқаро фильми номинациясига расмий даъвогарлар рўйхатидан жой олди;

• Франциялик режиссёрлар билан тўқнашув: Шорт-листдан Звягинцевнинг фильми билан бир қаторда Антонен Бодрининг «Де Голль учун жанг: Темир аср», Артур Харарининг «Номаълум», Марин Атланнинг «Ла Градива» фильмлари ҳамда Луи Клишининг «Темир бола» анимацион асари ўрин эгаллади;

• Ҳал қилувчи саналар: «Оскар» мукофотининг якуний номинантлари рўйхати расман 2027 йил 21 январь куни эълон қилинади;

• Ғолибларни тақдирлаш оқшоми: Дунёнинг энг нуфузли кинофестивали — «Оскар»нинг 99-тантанали топшириш маросими эса 2027 йил 14 март куни Лос-Анжелесда бўлиб ўтиши белгиланган.

Канн триумфи ва саҳнадаги сиёсий портлаш

«Минотавр» фильмининг бу қадар катта диққат марказига тушиши Канн кинофестивалидаги муваффақият ва ундан кейинги баёнотлар билан бевосита боғлиқ:

• 79-Канн кинофестивали Гран-приси: Картина кинотанқидчилар томонидан юксак баҳоланиб, Канн фестивалининг бош мукофотларидан бирини қўлга киритди;

• Путинга йўлланган мурожаат: Тақдирлаш саҳнасига кўтарилган Андрей Звягинцев Россиянинг Украинадаги махсус ҳарбий операцияси мавзусига тўхталиб, Россия президенти Владимир Путинга шахсан мурожаат қилди;

• Эмиграциядаги ижод: Россияни тарк этиб, Францияда яшаб ижод қилаётган режиссёр ушбу асари орқали Европа кино бозоридаги энг таъсирли муаллифлардан бири эканини яна бир бор исботлади.

Кремлнинг кескин реакцияси: «Звягинцевда бундай ҳуқуқ йўқ!»

Россия раҳбарияти таниқли режиссёрнинг баёнотларига нисбатан ўз муносабатини қаттиқ шаклда билдирди:

• «Ижодини баҳоламайман»: Кремль расмий вакили Дмитрий Песков Звягинцевнинг ижодий ютуқларини баҳолаш ниятида эмаслигини билдирди;

• Донбасс масаласидаги айблов: Песков сўз эркинлиги ва маънавий ҳуқуқ ҳақида гапирар экан, «Мен учун фақат Звягинцевнинг 2014 йилдан бери Киев режими томонидан Донбассда уюштирилган қонли қирғинни ҳеч қачон қораламагани муҳим. Агар у ўша пайтда буни қилганида эди, эҳтимол, бугун гапиришга ҳаққи бўларди», дея таъкидлади;

• Кремль ҳукми: Спикер режиссёрнинг Донбасс мавзусидаги сукунати сабабли бугунги кунда Россия сиёсатини танқид қилишга ҳеч қандай маънавий ҳуқуқи йўқлигини очиқ кесиб айтди.

«Минотавр» атрофидаги бу баҳслар бугунги кунда катта санъат геосиёсий тўқнашувлардан мутлақо холи бўла олмаслигини яққол кўрсатмоқда. Бир пайтлар Россия шарафини ҳимоя қилиб, «Левиафан» ва «Нелюбовь» фильмлари билан жаҳонни ларзага солган режиссёр эндиликда Франция байроғи остида «Оскар» сари қадам ташламоқда.

Сизнингча, Франциянинг Андрей Звягинцев асарини «Оскар»га тавсия этишида соф санъат устунлик қилдими ёки сиёсий омиллар ҳам рол ўйнадими? Дмитрий Песковнинг режиссёрга билдирган эътирозлари ҳақида қандай фикрдасиз? Ўз мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва катта кино ҳамда халқаро сиёсат тўқнашуви таҳлилини барча санъат ихлосмандларига улашинг!