Зидан тактикаси: «Реал»даги сирлар Франция терма жамоасида қандай ишлайди?

Зинедин Зидан — дунё футболидаги энг қизиқарли ва такрорланмас мураббийлардан бири. Уни Пеп Гвардиола каби муайян бир геометрик услубга ёки Антонио Конте каби қатъий ҳимоя тизимига боғлаб бўлмайди. Зиданнинг бош муваффақият сири иккита устунга таянади: ўта юқори даражадаги тактик прагматизм (мослашувчанлик) ва кийиниш хонасидаги мукаммал психологик муҳит.

Zamin.uz афсонавий французнинг Мадрид «Реал»ида қўллаган тактик услублари ва унинг Франция терма жамоаси юлдузлари, хусусан, Килиан Мбаппе билан қандай тил топишиши борасидаги таҳлилни тақдим этади.

«Реал Мадрид»даги тактик услуб: «Хамелеон» эффекти

Зидан «Реал»да ишлаб юрган кезларида ОАВ уни кўпинча «тактикаси йўқ, фақат омади келади» деб танқид қиларди. Аммо кетма-кет уч марта Чемпионлар лигасида ғалаба қозониш фақат омад билан бўлмайди. Зидан рақибнинг кучли ва заиф томонларидан келиб чиқиб, ўз жамоасини исталган шаклга сола оладиган мураббийдир.

• Услублар хилма-хиллиги: «ББС» (Бейл, Бензема, Роналду) учлиги порлаган даврда у анъанавий 4-3-3 тактикасидан фойдаланган. Гарет Бейл жароҳат олгач эса, тизимни бир зумда 4-3-1-2 («ромб») кўринишига ўтказиб, Искога эркин ижодкорлик мақомини берган. Зарурат туғилганда эса қатъий ҳимоявий 4-4-2 схемасини ҳам мукаммал ишлата олган.

• Қанотлар доминацияси: Зидан Марсельо ва Дани Карвахаль каби қанот ҳимоячиларига ҳужумда чексиз эркинлик берарди. Жамоа майдон марказида Кроос ва Модрич орқали тўпни ушлаб турар ва рақиб ҳимояси зичлашганда, ҳужумлар қанотлардан ҳаволатиб узатиладиган тўплар (кросслар) орқали ҳал қилинарди.

• Майдон марказидаги эркинлик: У футболчиларни қатъий математик рамкаларга солиб қўймайди. Айниқса, ярим ҳимоя ва ҳужум вакилларига рақиб жарима майдончаси атрофида ўз иқтидорларини тўлиқ намойиш этишлари учун ижодий эркинлик тақдим этади.

Юлдузлар билан тил топишиш санъати: Аура ва чексиз ҳурмат

Франция терма жамоаси тарихан ички келишмовчиликлар, катта эголар жанги ва кийиниш хонасидаги можаролар билан машҳур (1998, 2010 ва ҳатто 2021 йилги Европа чемпионатларини эслаш кифоя). Дидье Дешам бу муҳитни анча жиловлаган эди, аммо Зидан бу борада бутунлай бошқа даражадаги «қурол»га эга.

Мураббийнинг бош устунлиги — у Зинедин Зидандир. Футболчилар ўз қаршиларида нафақат мураббий, балки болаликдаги кумирлари, футбол тарихидаги энг буюк афсона ва Жаҳон чемпиони турганини ҳис қилиб туришади. Унинг мақоми олдида ҳар қандай юлдуз ўз эгосини бир четга суриб қўйишга мажбур бўлади.

Зиданнинг юлдузларни бошқаришдаги асосий методлари қуйидагича:

• Криштиану Роналду мисоли: Роналду фаолияти давомида ҳар бир ўйинда 90 дақиқа ўйнашни истарди. Уни мавсумнинг энг муҳим палларига (ЕЧЛ финалларига) куч сақлаши учун айрим ички чемпионат ўйинларида дам олишга, захирада қолишга кўндира олган ягона инсон айнан Зидан бўлган. У буни буйруқ билан эмас, дўстона суҳбат ва ўзаро ҳурмат орқали уддалаган.

• Карим Бенземанинг трансформацияси: Бенземани узоқ йиллар давомида тинимсиз танқидлардан ҳимоя қилиб, уни дунёнинг энг яхши «тўққизлиги» ва «Олтин тўп» соҳиби даражасига чиқишига айнан Зиданнинг унга бўлган ишончи сабаб бўлган.

Мбаппе ва Зидан тандеми: Янги Франция қандай бўлади?

Франция терма жамоасининг айни дамдаги сардори ва асосий юлдузи Килиан Мбаппе учун Зиданнинг келиши идеал сценарийдир.

Мбаппе болалигидан Зиданга ҳавас қилиб ўсганини ва унинг хонаси деворларида айнан Зизунинг суратлари бўлганини яширмаган. Бундан ташқари, Мбаппе ҳозир Зидан учун қадрдон бўлган «Реал Мадрид» шарафини ҳимоя қилмоқда.

Дешам даврида Франция кўпинча эҳтиёткор ва ҳимоявий футбол ўйнаган бўлса, Зидан қўл остида Мбаппе ва бошқа ҳужумкор юлдузлар (Усман Дембеле, Брэдли Барколя) майдонда каттароқ ижодий эркинликка эга бўлишади. Зидан Мбаппени фақат чап қанотга боғлаб қўймай, унга ҳужум чизиғида эркин «кўчиб юрувчи» (free roam) мақомини бериши кутилмоқда, бу эса Килианнинг самарадорлигини янада оширади.