Нодирбек Абдусатторов элит спортдаги ғалаба сирини очиқлади

Жаҳон шахмат элитасининг энг ёрқин вакилларидан бири, ўзбекистонлик халқаро гроссмейстер Нодирбек Абдусатторов юқори савиядаги мусобақаларда муваффақиятга эришишнинг психологик механизмлари ҳақида муҳим фикрларни билдирди.

Ёш бўлишига қарамай, сайёрамизнинг энг кучли шахматчиларини доғда қолдириб келаётган гроссмейстер мағлубият ва хатоларнинг асл сабаблари аксар ҳолларда тахтадаги юришлар билан эмас, балки спортчининг ички руҳий ҳолати билан боғлиқ эканига тўхталди.

UzChess лойиҳасига берган интервьюсида Абдусатторов стресс ва оғир босим шароитида совуққонликни сақлаш ҳамда ҳар бир майда деталнинг ғалабадаги аҳамиятини батафсил очиб берди.

Ҳиссиётлар қурбони: Шахматчилар очкони қаерда йўқотади?

Нодирбек Абдусатторов катта тажриба ортидан англаб етган психологик ҳақиқатларини ўртоқлашди:

• Соф шахмат эмас, асаблар синови: «Кўплаб хатолар соф шахмат сабабли эмас, балки ортиқча ҳиссиётлар ва психологик босим туфайли юз беради», — дея қайд этади гроссмейстер;

• Қимматга тушган сабоқлар: Абдусатторов муҳим баҳсларда очколарнинг бой берилиши айнан ҳис-туйғуларни жиловлай олмаслик натижасида юзага келганини ва бу унга катта мактаб бўлганини эътироф этди;

• Босимни енгиш маҳорати: Йиллар ва йирик турнирлар давомида тўпланган малака унга юқори кучланишли вазиятларда ўзини тўлиқ назорат қилиш ва совуққонликни сақлаш кўникмасини шакллантирган.

Фокус ва энергияни сақлаш қоидаси

Юқори босқичда ҳар бир дақиқа ва фикр ҳал қилувчи аҳамиятга эга:

• Ўтмишни ортда қолдириш: «Партиядан кейинги салбий фикрларни ортда қолдириш керак. Уларни янги ўйинларга судраб юриш мутлақо мумкин эмас», — дейди Нодирбек;

• Мутлақ диққат — фақат тахтада: Ўйин кечаётган паллада бутун фикр-хаёл доска ва мавжуд позицияга йўналтирилиши шарт;

• Энергия исрофига йўл қўймаслик: Ҳар қандай бегона хаёл, трибуналар босими ёки аввалги мағлубиятлар ҳақидаги ўйлар спортчининг диққатини чалғитади ва энг қимматли нарса — миядаги ички энергияни сўриб олади.

Майда деталлар — катта ғалабалар гарови

Элит шахматда дуранг ва ғалаба ўртасидаги чегара жуда мўрт бўлиб, барчасини майда-чуйдадек туюлган жиҳатлар ҳал қилади:

• Ҳал қилувчи кичик фарқлар: Энг юқори даражага чиққанда рақибларнинг тактик ва стратегик билими қарийб тенглашади. Бундай паллада натижани жуда кичик, кўзга ташланмайдиган деталлар белгилаб беради;

• Ўйинни кучайтириш формуласи: Абдусатторовнинг таъкидлашича, спортчи ана шу майда кўринган камчиликлар ва жиҳатлар устида тинимсиз ишлаб, уларни яхшилаб борса, унинг умумий ўйин сифати сезиларли равишда янги босқичга кўтарилади.

Ўзбекистонлик гроссмейстернинг ушбу таҳлилий ёндашуви замонавий спортда жисмоний ва назарий тайёргарликдан ташқари, темирдек асаб ҳамда психологик чидамлилик энг олий чўққиларни забт этишнинг бош мезонига айланганини кўрсатмоқда.