NASA коинотда ёқилғи қуйиш шохобчасини яратмоқда: Илк синовлар муваффақиятли ўтди

АҚШ Миллий аэронавтика ва коинот бошқармаси (NASA) коинотда кемаларни автоматик равишда ёқилғи билан тўлдириш тизимини синовдан ўтказишни бошлади. Ушбу технология келажакда Ой, Марс ва Қуёш тизимининг бошқа узоқ нуқталарига амалга ошириладиган миссиялар учун ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлиши кутилмоқда. ixbt.com маълумотига кўра, янги тизим коинот кемаларининг Ерга боғлиқлигини камайтиради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Л3Гаррис компанияси томонидан ишлаб чиқилган криогенли уланиш тугуни лойиҳанинг асосини ташкил этади. Мазкур қурилма ўзига хос автоматик "ёқилғи қуйиш тўппончаси" вазифасини ўтайди. У коинот аппаратини орбитал ёқилғи станцияси билан боғлаб, суюқ водород ва суюқ кислород каби ўта паст ҳароратли моддаларни хавфсиз ўтказишни таъминлайди.

Коинот технологиясидаги мураккаб босқич

Маршалл коинот парвозлари маркази лойиҳа раҳбари Тревис Белчернинг таъкидлашича, ҳозирга қадар коинотда икки аппарат ўртасида тўлиқ автоматлаштирилган криогенли ёқилғи қуйиш жараёни амалга оширилмаган. Бу замонавий космонавтиканинг энг мураккаб техник вазифаларидан бири ҳисобланади. Янги тизимнинг асосий устунлиги шундаки, у астронавтлар иштирокисиз кўп маротаба уланиш ва узилиш имкониятига эга.

Муҳандислар тизимнинг мослашувчанлигига алоҳида эътибор қаратишган. Механизм ҳатто туташув жараёнида бироз ноаниқликлар ёки аппаратларнинг силжиши юз берганда ҳам иш қобилиятини сақлаб қолади. Бу очиқ коинотдаги мураккаб шароитларда хавфсизлик ва ишончлиликни кафолатлайдиган муҳим омилдир.

Синовларнинг биринчи босқичида мутахассислар ҳарорати -196 °К бўлган суюқ азотдан фойдаландилар. Қурилма экстремал совуқ ҳароратда қайта-қайта уланиб, унинг герметиклиги ва чидамлилиги текширилди. Шунингдек, реал шароитни моделлаштириш мақсадида атайлаб мукаммал бўлмаган туташув ҳолатлари яратилди, бироқ тизим барча синовлардан муваффақиятли ўтди.

Узоқ масофали парвозларда янги давр

Ҳозирда ушбу технология ишлаб чиқишнинг дастлабки босқичида турибди. Келажакда NASA уни Ойга қайтиш дастури ва Марсга бўлажак экспедициялар учун мослаштиришни режалаштирмоқда. Орбитал ёқилғи қуйиш шохобчалари коинот парвозлари стратегиясини бутунлай ўзгартириши мумкин.

Агар коинот кемалари ёқилғи захирасини орбитанинг ўзида тўлдира олса, уларга Ер юзидан барча ёқилғини олиб чиқиш талаб этилмайди. Бу эса қуйидаги имкониятларни беради:

• Коинот кемаларининг юк кўтариш қувватини ошириш;
• Узоқ масофали миссияларнинг нархини сезиларли даражада арзонлаштириш;
• Каттароқ ва мураккаброқ илмий аппаратларни коинотга учириш;
• Сайёралараро парвозларнинг давомийлигини узайтириш.

Экспертларнинг фикрича, бундай "ёқилғи шохобчалари" коинот иқтисодиётининг шаклланишига ва инсониятнинг узоқ коинотни ўзлаштириш борасидаги қадамларига пойдевор бўлиб хизмат қилади.