Коинот пойгасида янги иттифоқ: Amazon ва бошқа гигантлар СпасеКоннект ассоциациясини тузди

Глобал сунъий йўлдош алоқаси бўзорида кутилмаган стратегик ўзгариш юз берди. Amazon, Глобалстар, Иридиум ва Телесат каби йирик компаниялар бирлашиб, СпасеКоннект Ассосиатион деб номланган янги тармоқ ташкилотини тузганликларини эълон қилди. Ушбу ассоциация геостационар бўлмаган сунъий йўлдош тизимлари (НГСО) операторларининг манфаатларини ҳимоя қилиш ва соҳадаги меъёрий базани шакллантиришни мақсад қилган. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

АҚШда нотижорат ташкилот сифатида рўйхатдан ўтган СпасеКоннект раҳбариятига соҳанинг энг нуфузли мутахассислари жалб этилган. Хусусан, АҚШ Миллий телекоммуникация ва ахборот бошқармасининг (НTIA) собиқ ходими Девид Редл ижрочи директор этиб тайинланди. Бош юридик маслаҳатчи лавозимини эса АҚШ Федерал алоқа комиссиясининг (ФКК) Коинот бюроси биринчи раҳбари бўлган Жули Керни эгаллади. Бундай тажрибали кадрлар танлови ассоциациянинг давлат органлари билан мулоқотда жиддий ниятларга эга эканидан далолат беради.

SpaceX ва Starlink иштироксиз қолди

Янги иттифоқнинг энг эътиборли жиҳати шундаки, паст орбитали сунъий йўлдош алоқаси бўйича дунёдаги мутлақ етакчи — Илон Маскнинг SpaceX компанияси ва унинг Starlink лойиҳаси ушбу рўйхатда йўқ. ixbt.com маълумотига кўра, SpaceX ҳозирда коинотдаги сунъий йўлдошлар сони бўйича СпасеКоннект аъзоларининг барчасини биргаликда ҳисоблаганда ҳам 20 баравар ортда қолдиради. Компаниянинг нима сабабдан иттифоққа қўшилмагани очиқланмаган бўлса-да, бу бозордаги рақобатнинг янги босқичга чиққанини кўрсатади.

Девид Редлнинг таъкидлашича, паст орбитали ва бошқа геостационар бўлмаган тизимлар бугунги кунда глобал алоқа инфратузилмасининг ажралмас қисмига айланиб улгурди. Улар иқтисодиёт, миллий хавфсизлик ва технологик ривожланиш учун мисли кўрилмаган имкониятлар яратмоқда. Шу сабабли, тармоқ иштирокчилари ўртасида ягона стандартларни жорий этиш ва тартибга солиш механизмларини такомиллаштириш зарурати туғилган.

Янги тартиб ва хавфсизлик масалалари

СпасеКоннект ассоциацияси ўз фаолияти доирасида қуйидаги устувор йўналишларга эътибор қаратишни режалаштирган:

• Радиочастоталарни адолатли тақсимлаш ва бозорга кириш тартибларини соддалаштириш;
• Коинот фаолиятини тартибга солувчи замонавий норматив базани шакллантиришда иштирок этиш;
• Лицензиялаш жараёнларини янгилаш ва спектрдан самарали фойдаланишни тарғиб қилиш;
• Сунъий йўлдош тизимларининг хавфсиз эксплуатацияси бўйича умумий саноат стандартларини ишлаб чиқиш.

Ўзбекистон каби кенг ҳудудга эга ва олис ҳудудларда интернет қамровини яхшилашга интилаётган давлатлар учун ушбу технологиялар стратегик аҳамиятга эга. Amazon ва бошқа операторларнинг бирлашиши келажакда сунъий йўлдошли интернет хизматлари нархининг пасайишига ва хизмат сифатининг ошишига олиб келиши мумкин. Зеро, бозорда биргина Starlink эмас, балки кучли иттифоққа бирлашган бошқа ўйинчиларнинг мавжудлиги соғлом рақобат муҳитини таъминлайди.

Хулоса қилиб айтганда, СпасеКоннект Ассосиатион ташкил этилиши коинот иқтисодиётида янги даврни бошлаб бериши кутилмоқда. Гарчи SpaceX ҳозирча сон жиҳатидан устун бўлса-да, Amazon ва унинг ҳамкорлари йирик сиёсий ва ҳуқуқий ресурсларни бирлаштирган ҳолда коинотни ўзлаштириш қоидаларини ўзгартиришга ҳаракат қилади.