Дунё тарихида илк бор: Mini-ПК тўғридан-тўғри ядро реактори орқали ишга туширилди

Энергетика ва юқори технологиялар чорраҳасида инқилобий воқеа юз берди: Валар Атомикс стартапи дунёда биринчи бўлиб ихчам ядро реактори ёрдамида шахсий компьютерни электр энергияси билан таъминлашга муваффақ бўлди. Ушбу тажриба сунъий интеллект тизимлари учун зарур бўлган улкан энергия эҳтиёжларини қондиришда атом энергетикасининг ўрни қанчалик муҳим эканини кўрсатиб берди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Намойиш давомида Nvidia Blackwell график процессори билан жиҳозланган Nvidia RTX Spark мини-ПК қурилмасидан фойдаланилди. Валар Атомикс мутахассислари компьютерни Вард 250 деб номланган микрориакторга улашди. Қурилма қуввати номинал кўрсаткичнинг 37 фоизига етказилганда, тизим муваффақиятли юкланди ва барқарор ишлай бошлади. Бу ҳақда ixbt.com нашри компания тақдимотига таяниб хабар бермоқда.

Технологик жараён ва хавфсизлик масалалари

Валар Атомикс бош директори Исаия Тейлорнинг сўзларига кўра, реакторнинг имкониятлари фақат битта компьютер билан чекланиб қолмайди. Ҳозирда компаниянинг расмий сайти ҳам айнан Вард 250 қурилмасидан қувват олувчи серверда жойлаштирилган. Бу технология атом бўлиниши натижасида ҳосил бўладиган иссиқлик энергиясини бевосита электр токига айлантиришга асосланган.

Реакторнинг ишлаш принципи қуйидагича: қурилма ўзагида ҳар сонияда уран атомлари бўлинади ва натижада қарийб 100 кВ иссиқлик қуввати ажралиб чиқади. Гелий асосидаги совутиш тизими ушбу иссиқликни ташқарига чиқаради, сўнгра термоэлектрик генератор ёрдамида у ҳисоблаш ускуналари учун зарур бўлган электр энергиясига айлантирилади.

Сунъий интеллект ва ядро энергетикаси келажаги

Бугунги кунда сунъий интеллект (AI) кластерлари ва маълумотлар марказлари (дата-сентерс) истеъмол қилаётган энергия миқдори геометрик прогрессия билан ўсиб бормоқда. Шу сабабли, жаҳон технология гигантлари анъанавий энергия манбаларидан воз кечиб, янада барқарор ва автоном ечимларни изламоқда. Валар Атомикс ва Nvidia ўртасидаги ҳамкорлик ҳам айнан шу мақсадда йўлга қўйилган.

Ҳозирда Amazon, Google, Microsoft ва Oracle каби йирик корпорациялар кичик модулли реакторларга (SMR) фаол сармоя киритмоқда. Мутахассисларнинг фикрича, келажакда AI инфратузилмаси бутунлай шундай микрориакторлар тармоғига ўтиши мумкин. Бу нафақат энергия мустақиллигини таъминлайди, балки атроф-муҳитга чиқариладиган зарарли газлар миқдорини ҳам сезиларли даражада камайтиради.

Гарчи Валар Атомикс ўзини амалий натижага эришган биринчи стартап деб атаётган бўлса-да, АҚШ Энергетика вазирлиги маълумотларига кўра, Деплоябле Энергй ва Антарес Нуклеар каби компаниялар ҳам ушбу йўналишда жиддий ютуқларга эришган. Бироқ, айнан истеъмолчи даражасидаги техникани ядро энергияси билан озиқлантириш намойиши соҳада янги даврни бошлаб берди.