IBM квант компьютери термоядровий энергетика соҳасида илк ҳисоб-китобларни амалга оширди

IBM компанияси квант ҳисоблаш технологиялари тарихида янги саҳифа очди: бренднинг квант компьютери илк бор термоядровий энергетика учун зарур бўлган материаллар таркибини ҳисоблаб чиқди. АҚШнинг Ок-Ридж миллий лабораторияси билан ҳамкорликда амалга оширилган ушбу тадқиқот келажакда "туганмас энергия" манбаи ҳисобланган термоядровий реакторларни яратиш йўлидаги муҳим қадам бўлиши кутилмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Олимлар квант тизими ёрдамида тритий ишлаб чиқаришда истиқболли ҳисобланган материалнинг тўққиз хил молекуляр конфигурациясини моделлаштиришга муваффақ бўлишди. Тритий аксарият замонавий термоядровий реактор лойиҳалари учун асосий ёқилғи турларидан бири саналади. IBM вакилларининг таъкидлашича, бу квант компьютерининг бундай мураккаб амалий вазифани бажарган дунёдаги илк ҳолатидир.

Янги авлод материаллари ва гибрид ёндашув

Тадқиқот марказида ФЛиБе деб номланувчи эриган туз аралашмаси (литий, бериллий ва фтор бирикмалари) турибди. Ушбу модда термоядровий реакторларда тритийни қайта тиклаш ва ажратиб олиш учун энг қулай материаллардан бири сифатида кўрилмоқда. Бироқ унинг молекуляр даражадаги хусусиятларини ўрганиш анъанавий технологиялар учун жуда мураккаб вазифа эди.

ixbt.com маълумотига кўра, мазкур натижага эришиш учун тадқиқотчилар гибрид услубдан фойдаланишган. Бунда квант ҳисоблашлари, Сунъий интеллект тизимлари ва экзафлопс даражасидаги суперкомпьютерлар қуввати бирлаштирилди. Бундай синергия мураккаб молекулаларнинг хатти-ҳаракатини анъанавий усулларга қараганда анча аниқроқ башорат қилиш имконини берди.

IBM мутахассисларининг тушунтиришича, моделлаштирилаётган молекулалар ҳажми ва мураккаблиги ортиб боргани сайин, классик компьютерлар учун ҳисоб-китоблар геометрик прогрессияда қийинлашиб боради. Квант компьютерлари эса ўзининг табиатига кўра атом ва молекулалар даражасидаги жараёнларни симуляция қилишга мослашган бўлиб, бу каби тадқиқотларни ўн йиллаб тезлаштириши мумкин.

Келажак энергетикаси сари қадам

Ушбу ютуқ фақатгина лаборатория тажрибаси эмас, балки тижорий термоядровий электр станцияларини қуришни яқинлаштирувчи омилдир. Тритийни самарали ишлаб чиқариш технологияси яратилиши энергетика мустақиллиги ва экологик тоза энергия манбаларига ўтишда ҳал қилувчи рол ўйнайди. Ўзбекистон каби энергетика барқарорлигига интилаётган давлатлар учун ҳам глобал миқёсдаги бундай технологик сакрашлар узоқ истиқболда муҳим аҳамият касб этади.

Квант технологияларининг реал саноат ва энергетика муаммоларини ҳал қила бошлаши, ушбу соҳанинг назарий назариялардан амалий қўлланиш босқичига ўтганидан далолат беради. IBM ва унинг ҳамкорлари эндиликда ҳисоб-китоблар кўламини янада кенгайтиришни ва янада мураккаб кимёвий жараёнларни моделлаштиришни режалаштирмоқда.