Хитой коинотда инқилоб қилди: Лонг Марч 10B ракетасининг биринчи поғонаси муваффақиятли қайтарилди

Хитой космик саноати тарихий бурилиш нуқтасига етди: мамлакат илк бор орбитага учирилган ракетанинг биринчи поғонасини муваффақиятли тарзда ерга (аниқроғи, денгиз платформасига) қайтариб қўндиришга муваффақ бўлди. 10-июль куни Хайнан оролидаги Венчан космодромидан старт олган янги авлод Лонг Марч 10B (CZ-10B) ракетаси ўзининг дебют парвозини тўлиқ муваффақият билан якунлади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ушбу синов парвози нафақат Хитой, балки жаҳон космонавтикаси учун ҳам муҳим аҳамиятга эга. Ракета ҳавога кўтарилгандан тахминан олти дақиқа ўтгач, иккинчи поғона ажралиб чиқди ва ўз йўлида давом этди. Биринчи поғона эса бошқариладиган тушишни амалга ошириб, махсус денгиз платформасига вертикал ҳолатда қўнди. Хинҳуа агентлиги хабарига кўра, бу Хитойнинг тўлиқ орбитал ракеталар билан амалга оширган биринчи муваффақиятли қайтиш тажрибасидир.

Технологик янгилик ва ўзига хослик

Мазкур миссиянинг энг эътиборли жиҳати ракетани қабул қилиб олиш усулидир. Хитойлик муҳандислар тезлатгични ушлаб қолиш учун махсус тўр тизими билан жиҳозланган янги денгиз платформасидан фойдаланишди. Расмий баёнотларга кўра, бундай технология жаҳон амалиётида илк бор қўлланилмоқда. Бу усул ракетанинг қўниш аниқлигини ошириш ва хавфсизлигини таъминлашда муҳим рол ўйнайди.

Лонг Марч 10B ракетаси Хитой ракетасозлик тадқиқот институти томонидан ишлаб чиқилган бўлиб, у икки поғонали суюқ ёнилғили ташувчи ҳисобланади. Ракетанинг биринчи поғонаси суюқ кислород ва керосин билан ишласа, иккинчи поғонада суюқ кислород ва метан аралашмасидан фойдаланилади. Ушбу техник ечим ракетанинг самарадорлигини сезиларли даражада оширади.

Falcon 9 ракетасига муносиб рақиб

Ўзининг техник характеристикалари бўйича Лонг Марч 10B Американинг SpaceX компаниясига тегишли машҳур Falcon 9 ракетасига жуда яқин туради. Ракетанинг узунлиги 63 метрни, диаметри 5 метрни, старт массаси эса қарийб 760 тоннани ташкил этади. Ушбу кўрсаткичлар Хитойга оғир юкларни орбитага арзон ва қайта-қайта чиқариш имконини беради.

Ушбу муваффақият Хитойнинг коинотни ўзлаштириш стратегиясида янги даврни бошлаб беради. Шу пайтгача фақат АҚШнинг хусусий компаниялари, хусусан, Илон Маск бошқарувидаги SpaceX ракеталарни қайта ишлатиш технологиясини тўлиқ ўзлаштирган эди. Эндиликда Хитой ҳам ушбу нуфузли клубга аъзо бўлди ва коинотга парвозлар таннархини тушириш йўлида улкан қадам ташлади.

Маълумот ўрнида айтиш жоизки, бу Лонг Марч туркумидаги ракеталарнинг 656-миссияси бўлди. Гарчи Хитой аввал ҳам вертикал қўниш технологияларини кичик экспериментал аппаратларда синаб кўрган бўлса-да, ҳақиқий орбитал парвоздан сўнг тўлиқ поғонани қайтариб олишга биринчи марта эришилди. Бу келажакда Хитойнинг ой дастури ва узоқ космик парвозлари учун пойдевор бўлиб хизмат қилади.