Нью-Йоркда йирик маълумотлар марказлари қурилишига мораторий эълон қилинди

АҚШнинг Нью-Йорк штати сунъий интеллект технологияларининг жадал ривожланиши фонида йирик маълумотлар марказлари (дата-сентер) қурилишини вақтинча тўхтатган биринчи штатга айланди. Штат губернатори Катй Ҳочул томонидан имзоланган фармон энергия ресурсларини тежаш ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш мақсадида янги лойиҳаларга рухсатномалар беришни чеклаб қўйди. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Ушбу қарор қуввати 50 мегаватт ёки ундан юқори бўлган йирик лойиҳаларга дахлдор бўлиб, ҳозирда ўндан ортиқ қурилиш жараёнларига таъсир кўрсатиши кутилмоқда. Ixbt.com маълумотларига кўра, Нью-Йорк атроф-муҳитни муҳофаза қилиш департаменти ҳали якунланмаган барча лойиҳалар бўйича рухсатнома беришни тўхтатган. Мазкур мораторий штатда маълумотлар марказларининг атроф-муҳитга таъсири тўлиқ ўрганиб чиқилгунга қадар, яни тахминан бир йил давомида амал қилади.

Ресурслар танқислиги ва аҳоли хавотири

Губернатор Катй Ҳочул Бруклиндаги матбуот анжуманида таъкидлашича, технологик тараққиёт аҳоли учун коммунал тўловларнинг ошиши, сув захираларининг камайиши ёки шовқин ифлосланиши ҳисобига амалга ошмаслиги керак. "Бундай марказлар фақат уларни қабул қилишга тайёр бўлган ва маҳаллий аҳоли розилик берган ҳудудлардагина қурилиши лозим", — дея қўшимча қилди у. Губернатор маълумотлар марказларини штат электр тармоғини қўллаб-қувватлаш учун махсус фондга бадал тўлашга мажбурлаш ва уларга бериладиган солиқ имтиёзларини бекор қилишни ҳам кўриб чиқмоқда.

Сунъий интеллект (AI) соҳасидаги пойга ҳисоблаш қувватларига бўлган талабни кескин ошириб юборди. BloombergНEФ таҳлилларига кўра, 2030-йилга бориб янги қурилаётган маълумотлар марказларининг қарийб тўртдан бир қисми 500 мегаваттдан ортиқ қувватга эга бўлади. Бу эса нафақат электр тармоқларига, балки совутиш тизимлари учун зарур бўлган сув ресурсларига ҳам улкан босим юклайди.

Жамоатчилик фикри ҳам сўнгги йилларда сезиларли даражада ўзгарди. Пев Ресеарч маркази ўтказган тадқиқотга кўра, америкаликларнинг атиги 10 фоизи AI технологияларидан хавотирдан кўра кўпроқ ҳаяжонланишини билдирган. Сўровда қатнашганларнинг учдан икки қисми маълумотлар марказлари электр энергияси нархини ошириб юборишидан хавотирда эканлигини таъкидлаган. Ҳатто кўпчилик ўз яшаш ҳудудида маълумотлар марказидан кўра Amazon омборхонаси бўлишини афзал кўришини маълум қилган.

Сиёсий қарама-қаршиликлар

Нью-Йоркнинг ушбу қадами федерал даражадаги сиёсат билан тўқнаш келиши мумкин. Хусусан, Доналд Трумп маъмурияти маълумотлар марказларини ривожлантиришни қўллаб-қувватлаб келмоқда. Яқинда Федерал энергетикани тартибга солиш комиссияси операторларга бундай марказларни тармоққа улаш жараёнини тезлаштириш учун "махсус йўлаклар" яратиш бўйича кўрсатма берган эди.

Шунга қарамай, штат қонунчилари янада қаттиқроқ чоралар кўришга интилмоқда. Ҳозирда Нью-Йорк қонун чиқарувчи органи 20 мегаваттдан юқори лойиҳаларни бир йилга, айрим таклифларга кўра эса уч йилга тўхтатиб туришни кўзда тутувчи қонун лойиҳаларини муҳокама қилмоқда. Аввалроқ Мейн штати ҳам шунга ўхшаш қонун қабул қилган эди, бироқ штат губернатори унга вето қўйган.

Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, Нью-Йоркдаги ушбу мораторий бутун дунё бўйлаб технологик гигантлар ва экологик барқарорлик ўртасидаги мувозанатни сақлаш масаласини кун тартибига чиқарди. Сунъий интеллектнинг ривожланиши учун зарур бўлган инфратузилма эндиликда нафақат иқтисодий фойда, балки ижтимоий ва экологик масъулият нуқтаи назаридан ҳам қаттиқ назорат остига олинмоқда.