Олимлар радиоактив уранни зарарсизлантиришнинг биологик усулини кашф этишди

Халқаро олимлар гуруҳи микробиология ва экология соҳасида улкан бурилиш ясади: эндиликда бактериялар сувда эриган уранни барқарор кимёвий бирикмага айлантириш орқали уни "зарарсизлантириш" қобилиятига эга экани исботланди. Бу кашфиёт радиоактив элементлар билан ифлосланган ҳудудларни тозалашнинг мутлақо янги, хавфсиз ва самарали биологик усулларини яратишга йў л очади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Гелмолс Дрезден-Россендорф маркази (ҲЗДР), Висмут ГмбҲ компанияси ва Гранада университети мутахассислари томонидан ў тказилган тадқиқот натижалари ixbt.com нашрида э' лон қилинди. Тажриба учун Германиядаги Рудали тоғ ларда жойлашган ва сув босган уран шахтасидан олинган намуналар ишлатилди. Бу муҳит реал шароитдаги ифлосланган ер ости сувларига максимал даражада яқин ҳисобланади.

Тажриба жараёни ва ҳайратланарли натижалар

Лаборатория шароитида сув намуналари кислородсиз муҳитга жойлаштирилди ва бактериялар учун энергия манбаи сифатида глицерин қў шилди. Ҳаётий жараёнлар давомида микроорганизмлар эриган уранни ў зига боғ лаб, уни кам ҳаракатчан шаклга ў тказа бошлади. Натижа кутилганидан ҳам а' ло бў лди: 130 кундан сў нг сув таркибидаги уран концентрацияси 95 фоизга камайди, я' ни эритмада дастлабки миқдорнинг атиги 5 фоизи қолди.

Замонавий электрон микроскопия ва Франциядаги ЭСРФ синхротрони ёрдамида ў тказилган таҳлиллар ураннинг катта қисми бактериялар ҳужайра деворларида тў планганини кў рсатди. Энг муҳими, олимлар ураннинг табиатда жуда кам учрайдиган ва беқарор ҳисобланган беш валентли шаклини (У(В)) аниқлашди. Ма' лум бў лишича, бактериялар уранни темир ва кислород билан боғ лаб, ФеУ(В)O4 барқарор бирикмасини ҳосил қилар экан.

Экологик муаммоларни ҳал этишдаги аҳамияти

Ушбу бирикма илгари фақат Хорватиянинг уранли ў қ-дорилар қў лланилган ҳудудларидаги тупроқларда топилган эди, бироқ унинг ҳосил бў лиш механизми фан учун жумбоқ бў либ қолаётганди. Янги тадқиқот бу жараёнда айнан бактериялар асосий ролни ў йнашини биринчи марта исботлаб берди. Яна бир кутилмаган жиҳати шундаки, ҳосил бў лган бирикма кислород билан алоқада бў лганда ҳам ў з барқарорлигини йў қотмади.

Ў збекистон каби уран қазиб олиш саноати тарихига эга ва радиоактив чиқиндихоналар муаммоси мавжуд бў лган ҳудудлар учун бу кашфиёт катта амалий аҳамиятга эга бў лиши мумкин. Табиий микроорганизмлардан фойдаланган ҳолда ер ости сувларини тозалаш ан' анавий кимёвий усуллардан кў ра анча арзон ва экологик жиҳатдан хавфсизроқдир.

Ҳозирда олимлар ушбу жараённи кенг кў ламда қў ллаш ва ифлосланган тупроқларни қайта ишлаш бў йича янги биотехнологиялар устида ишламоқда. Агар ушбу усул амалиётга жорий этилса, дунё бў йлаб минглаб гектар радиоактив ифлосланган майдонларни қайта тиклаш имконияти туғ илади.