Сунъий интеллект пойгаси: Технологик гигантларнинг қарзи 350 миллиард долларга етди

Сунъий интеллект (AI) технологияларини ривожлантириш ва жорий этиш глобал технология гигантлари учун мисли кўрилмаган молиявий юкка айланмоқда. Bloomberg агентлиги ўтказган таҳлилларга кўра, сўнгги беш йил ичида соҳанинг энг йирик ўйинчилари ҳисобланган Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft ва Oracle компанияларининг умумий қарзи 350 миллиард долларга кўпайган. Бу маблағларнинг асосий қисми AI моделларини ўқитиш ва уларнинг ишлашини таъминлайдиган замонавий маълумотлар марказларини (дата-сентер) қуришга йўналтирилган. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Бугунги кунда AI инфратузилмаси анъанавий сервер тизимларидан сезиларли даражада қимматроқ ҳисобланади. Янги авлод маълумотлар марказлари минглаб ихтисослашган NVIDIA тезлаткичларини, шунингдек, ўта кучли электр таъминоти ва совутиш тизимларини талаб қилади. Шу сабабли, йирик корпорацияларнинг капитал харажатлари кескин ошиб кетди. Масалан, ўтган йили ушбу бешта компания қарз фоизларини тўлаш учун 10 миллиард доллардан ортиқ маблағ сарфлаган, бу кўрсаткич 2019-йилга нисбатан икки баравар кўпдир.

Молиявий барқарорлик ва рейтинглар тушиши

Компаниялар орасида молиявий ҳолат турлича акс этмоқда. Alphabet (Google) ҳали ҳам юқори эркин пул оқимига эга бўлса-да, Amazon компаниясининг жорий йилнинг биринчи чораги якунлари бўйича пул оқими манфий кўрсаткичга тушиб қолди. Oracle компаниясининг аҳволи эса хавотирлироқ: С&П Глобал Ратингс халқаро рейтинг агентлиги AI инфратузилмасига сарфланган улкан харажатлар туфайли компаниянинг кредит рейтингини энг паст инвестиция даражасига туширди.

ДА Давидсон & Ко. таҳлилчиси Гил Лурия таъкидлашича, дастурий таъминот ишлаб чиқувчиларнинг бизнес модели тубдан ўзгармоқда. Илгари бундай компаниялар катта капитал харажатларсиз фаолият юритган бўлса, эндиликда булутли ҳисоблаш ва AI технологиялари уларни сервер инфратузилмасига миллиардлаб доллар тикишга мажбур қилмоқда. Бу эса аксарият корпорацияларнинг соф фойда ва пул захираларига салбий таъсир кўрсатмоқда.

Келажакдаги хавфлар ва инвесторлар шубҳаси

Компания раҳбарлари, жумладан Amazon бош директори Энди Жассй ва Meta асосчиси Mark Zuckerberg, бу харажатлар ўзини оқлашига ишонч билдирмоқда. Уларнинг фикрича, AI ҳисоблаш қувватларига бўлган талаб ҳозирда таклифдан анча юқори ва бу инвестициялар келажакда катта даромад келтиради. Бироқ, облигациялар бозори ва йирик инвесторлар эҳтиёткорлик билан ҳаракат қилмоқда. Хусусан, Amazon'нинг яқинда чиқарилган 25 миллиард долларлик облигацияларига талаб кутилганидан анча паст бўлди.

Фитч Ратингс таҳлилчиси Жейсон Помпеи ҳозирча бу инвестицияларнинг қайтими ҳақида аниқ хулоса чиқариш қийинлигини айтмоқда. Унинг фикрича, AI атрофидаги ҳозирги шов-шув кўп жиҳатдан келажакдаги ўсиш умидларига асосланган. 2026-йилга бориб, энг йирик технологик компаниялар маълумотлар марказлари ва NVIDIA чиплари учун 725 миллиард долларгача маблағ сарфлашни режалаштирган.

Экспертлар Intel мисолида бўлганидек, ҳатто бозор етакчилари ҳам нотўғри стратегик қарорлар ва улкан қарзлар туфайли инқирозга юз тутиши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда. Ўзбекистон бозорида ҳам глобал AI хизматларидан фойдаланиш ортиб бораётган бир пайтда, ушбу технологик гигантларнинг молиявий барқарорлиги бутун дунё рақамли иқтисодиёти учун ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлиб қолмоқда.