Elon Musk асос солган xAI компанияси экологик можаролар марказида қолди

Дунёнинг энг бой инсонларидан бири Elon Musk томонидан ташкил этилган xAI сунъий интеллект компанияси жиддий экологик айбловлар билан юзма-юз келди. Reuters агентлиги берган маълумотларга кўра, компаниянинг маълумотларни қайта ишлаш марказларини (МКМ) электр энергияси билан таъминлаш учун ўрнатилган газ турбиналари атроф-муҳитга ўта зарарли моддалар чиқармоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Энг асосийси, ушбу турбиналар тегишли рухсатномаларсиз ва ноқонуний равишда ўрнатилгани айтилмоқда. Ҳозирда Мемфис шаҳридаги объектда 59 та мобил газ турбинаси фаолият юритмоқда. Ушбу қурилмалар сунъий интеллект моделларини ўқитиш учун зарур бўлган улкан ҳисоблаш қувватларини узлуксиз энергия билан таъминлашга хизмат қилади.

Мутахассисларнинг ҳисоб-китобларига кўра, ушбу турбиналарнинг бир йиллик иш фаолияти давомида атмосферага 2500 тонна азот оксиди, 4000 тонна карбонат ангидрид ва 22 тонна формальдегид ажралиб чиқиши мумкин. Бундай миқдордаги заҳарли чиқиндилар нафақат табиатга, балки яқин атрофда яшовчи аҳоли саломатлигига ҳам жиддий хавф туғдиради.

Аҳоли саломатлиги ва ҳуқуқий оқибатлар

Вазиятни янада мураккаблаштираётган омил шундаки, xAI маркази жойлашган ҳудудда асосан кам даромадли ва сурункали ўпка касалликларидан азият чекувчи аҳоли истиқомат қилади. Экологик фаоллар ва ҳуқуқ ҳимоячилари Мускнинг компаниясини ижтимоий масъулиятсизликда ва маҳаллий аҳоли ҳуқуқларини поймол қилишда айбламоқда.

НААКП (Рангли аҳолини қўллаб-қувватлаш миллий ассоциацияси) аллақачон мазкур ҳолат юзасидан судга даъво аризаси киритган. Даъвода келтирилишича, турбиналарнинг ишлаши натижасида ҳудудда азот оксиди чиқиндилари 111 фоизга, ҳавонинг PM2.5 зарралари билан ифлосланиши 83 фоизга, формальдегид миқдори эса 88 фоизга ошган.

Ушбу ҳолат замонавий технологик пойганинг салбий томонларини кўрсатиб бермоқда. Сунъий интеллект соҳасида етакчиликка интилаётган xAI каби компаниялар кўпинча инфратузилмани тезкорлик билан қуриш жараёнида экологик меъёрлар ва қонунчилик талабларига етарлича эътибор қаратмаётгани кузатилмоқда.

Ўзбекистон шароитида ҳам маълумотларни қайта ишлаш марказларининг энергия самарадорлиги ва экологик хавфсизлиги масаласи долзарб ҳисобланади. Elon Musk билан боғлиқ ушбу воқеа йирик технологик лойиҳаларни амалга оширишда давлат назорати ва жамоатчилик экспертизасининг нақадар муҳимлигини яна бир бор тасдиқлайди.

Ҳозирча xAI вакиллари ушбу айбловлар юзасидан расмий изоҳ беришгани йўқ. Бироқ, суд жараёнлари ва экологик ташкилотларнинг босими компанияни ўз энергия стратегиясини қайта кўриб чиқишга ёки фаолиятини тўхтатишга мажбур қилиши мумкин.