Коинотда тирбандлик: Роскосмос ва NASA сунъий йўлдошлар тўқнашувининг олдини олади

Ер орбитасида фаолият юритаётган сунъий йўлдошлар сонининг кескин ортиши коинот хавфсизлиги масаласини кун тартибига чиқарди. Россиянинг Роскосмос давлат корпорацияси ва АҚШнинг NASA агентлиги коинотдаги аппаратларнинг ўзаро тўқнашиб кетиш хавфини камайтириш мақсадида ўзаро координация ишларини бошлашга келишиб олдилар. Ушбу ҳамкорлик орбитадаги мураккаб вазиятни назорат қилишда муҳим қадам бўлиши кутилмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Роскосмос бош директори Дмитрий Бакановнинг таъкидлашича, ҳозирги вақтда Россия орбитал гуруҳи юзлаб сунъий йўлдошлардан иборат бўлса, хорижий ҳамкорларда бу кўрсаткич аллақачон минглаб бирликни ташкил этмоқда. Бундай шароитда маълумот алмашинуви ва ҳаракатларни мувофиқлаштирмаслик кутилмаган фалокатларга сабаб бўлиши мумкин. Ixbt.com маълумотига кўра, NASA вакиллари ушбу масалада ҳамкорликни кучайтириш бўйича мантиқий таклиф билан чиққан.

Орбитал хавфсизлик ва стратегик ҳамкорлик

Коинот аппаратларининг зичлиги ортиши нафақат янги қурилмаларни учиришда, балки мавжудларини бошқаришда ҳам қийинчиликлар туғдирмоқда. Тўқнашув хавфи юзага келганда, ҳар икки томон тезкор қарор қабул қилиши ва траекторияларни ўзгартириши лозим. Бакановнинг сўзларига кўра, Роскосмос ва NASA ўртасидаги ўта яқин ҳамкорлик бу каби хавфларни минималлаштиришга хизмат қилади.

Ушбу стратегик келишув ҳақидаги баёнот "Soyuz MS-29" бошқариладиган кемасининг Халқаро коинот станциясига (ХКС) муваффақиятли парвози ортидан эълон қилинди. 14-июль куни Байконур космодромидан старт олган "Soyuz-2.1a" ракета-ташувчиси уч соатдан кўпроқ вақт ичида кемани станцияга етказиб берди. Бу эса техник жиҳатдан ўта аниқликни талаб қиладиган жараён бўлиб, орбитадаги бошқа объектлар билан тўқнашмаслик масаласи устувор аҳамиятга эга.

Янги экспедиция ва илмий режалар

Халқаро коинот станциясига етиб борган янги экипаж таркибидан Роскосмос космонавтлари Петр Дубров ва Анна Кикина, шунингдек, NASA астронавти Анил Менон ўрин олган. Уларнинг коинотдаги миссияси 261 сутка давом этиши режалаштирилган. Бу вақт мобайнида мутахассислар ўнлаб илмий тажрибалар ўтказишади ва станциянинг техник ҳолатини сақлаш бўйича вазифаларни бажаришади.

Ўзбекистонлик мутахассислар ва ҳаваскор астрономлар учун ҳам ушбу янгилик диққатга сазовордир. Чунки Ер орбитасидаги ҳар қандай йирик тўқнашув "Кесслер синдроми" деб аталадиган занжирли реакцияни келтириб чиқариши ва инсониятни узоқ вақтга коинотдан маҳрум қилиши мумкин. Шу сабабли, йирик давлатлар ўртасидаги бундай ҳамкорлик глобал хавфсизлик кафолати ҳисобланади.

Ҳозирда орбитада нафақат давлатларга, балки SpaceX каби хусусий компанияларга тегишли минглаб аппаратлар мавжуд. Роскосмос ва NASA ўртасидаги янги келишув келажакда хусусий сектор билан ҳам шундай алоқаларни ўрнатиш учун асос бўлиши мумкин. Коинотни ўрганишда хавфсизлик чоралари технологик тараққиёт билан ҳамқадам бўлиши шарт.