Қашқадарёда банк билан боғлиқ учта фирибгарлик фош этилди
Қашқадарё вилоятида тижорат банклари фаолияти билан боғлиқ учта фирибгарлик ва маблағларни ўзлаштириш ҳолати аниқланди. Терговга қадар текширувларда банк ходими ва собиқ маҳалла агентлари фуқароларнинг ишончига кириб, омонат ва кредит маблағларини талон-торож қилгани айтилмоқда.
Китобда “юқори фоизли омонат” ваъда қилинган
Бош прокуратура ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаментининг Китоб тумани бўлими томонидан ўтказилган текширувда тижорат банкларидан бирининг ҳудудий бошқармаси етакчи мутахассиси Д.Ш. билан боғлиқ ҳолат фош этилган.
Маълумотларга кўра, у фуқароларга банкда юқори фоизли омонат мавжудлигини айтиб, уларнинг ишончига кирган.
Текширувда аниқланишича, у икки нафар фуқародан жами 19 минг АҚШ доллари ва 300 миллион сўмни қабул қилган. Аммо ушбу маблағларни банкка омонат сифатида жойлаштирмасдан, ўзлаштириш йўли билан талон-торож қилгани айтилмоқда.
Кўкдалада кредит ваъдаси ортидан яна бир ҳолат
Кўкдала туманида эса тижорат банкларидан бирининг Кўкдала банк хизматлари маркази собиқ маҳалла агенти А.Б. билан боғлиқ ҳолат аниқланган.
У юқори лавозимда ишловчи танишлари орқали фуқарога 60 миллион сўм кредит ажратиб беришни ваъда қилгани айтилмоқда.
Маълумотларга кўра, у фуқародан 300 АҚШ доллари ва 1 миллион сўм олган. Шунингдек, ажратилган 60 миллион сўм кредит маблағини ҳам ўзлаштиргани аниқланган.
Тергов давомида мазкур маблағ ҳисобидан 2 миллион сўм процессуал тартибда қайтарилган.
Муборакда фуқаро номига кредит расмийлаштирилган
Яна бир ҳолат Муборак туманида қайд этилган.
Маълум қилинишича, тижорат банкларидан бирининг филиалида собиқ маҳалла агенти бўлиб ишлаган Г.А. фуқаронинг ишончига кирган. У қалбаки ҳужжатлардан фойдаланган ҳолда фуқаро номига 47 миллион сўм миқдорида кредит расмийлаштириб, маблағни ўзлаштиргани айтилмоқда.
Текширув жараёнида ушбу кредит маблағи банкка тўлиқ қайтарилган.
Уч ҳолатда қанча маблағ тилга олинмоқда?
Ҳудуд | Гумон қилинаётган шахс | Ҳолат | Маблағ |
|---|---|---|---|
Китоб | банк ҳудудий бошқармаси етакчи мутахассиси | омонатга қўйиш ваъдаси | 19 минг доллар ва 300 млн сўм |
Кўкдала | собиқ маҳалла агенти | кредит ажратиб бериш ва маблағни ўзлаштириш | 60 млн сўм, 300 доллар ва 1 млн сўм |
Муборак | собиқ маҳалла агенти | фуқаро номига кредит расмийлаштириш | 47 млн сўм |
Ҳар уч ҳолатда ҳам жиноят ишлари қўзғатилган ва тергов ҳаракатлари давом этмоқда.
Фуқаролар учун оғриқли сигнал
Бу ҳолатларда умумий бир жиҳат бор: фуқаролар банк ходими ёки банк тизимига яқин шахс сифатида таништирилган одамларга ишониб, маблағини топширган ёки ҳужжатларини берган.
Айниқса, “юқори фоизли омонат”, “танишлар орқали кредит чиқариб бериш”, “ҳужжатларни ўзим тўғрилаб бераман” каби ваъдалар жуда хавфли сигнал бўлиши мумкин.
Банк хизматлари фақат расмий касса, банк иловаси, шартнома ва тасдиқловчи ҳужжатлар орқали амалга оширилиши керак. Қўлма-қўл пул бериш ёки “ишонч асосида” ҳужжат топшириш кейин катта муаммога айланиши мумкин.
Қандай эҳтиёт чоралари керак?
Бундай ҳолатларнинг олдини олиш учун фуқаролар қуйидаги қоидаларга амал қилиши муҳим:
• омонат фақат банк кассаси ёки расмий мобил илова орқали очилиши керак;
• банк ходимига шахсан қўлма-қўл пул бериш хавфли;
• кредит ажратиш учун “воситачи”га пул тўлаш қонуний йўл эмас;
• ҳар қандай кредит шартномаси ва омонат ҳужжати расмий тасдиқланган бўлиши шарт;
• паспорт ёки ID-карта маълумотларини бегона шахсларга топширмаслик керак;
• шубҳали ҳолатда банкнинг call-маркази ёки расмий филиалига мурожаат қилиш лозим.
Оддий қилиб айтганда, “банкда танишим бор” деган гап пул топшириш учун кафолат эмас.
Тергов давом этмоқда
Ҳар учала ҳолат юзасидан Жиноят кодексининг тегишли моддалари билан жиноят ишлари қўзғатилган.
Ҳозирда тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда. Қонунчиликка кўра, ҳар қандай шахснинг айбдорлиги суд ҳукми билан исботланмагунча у айбсиз ҳисобланади.
Шу сабабли ушбу ҳолатлар бўйича якуний ҳуқуқий баҳо тергов ва суд органлари томонидан берилади.
Банкка ишончни нима сақлаб қолади?
Банк тизимидаги энг муҳим капитал — мижоз ишончи. Агар фуқаро ўз омонати ёки кредити билан боғлиқ масалада алданса, бу нафақат унинг шахсий зарари, балки бутун молиявий тизимга бўлган ишончга ҳам таъсир қилади.
Қашқадарёда фош этилган ушбу ҳолатлар шуни кўрсатмоқда: банк хизматларида шаффофлик, ходимлар назорати ва фуқароларнинг молиявий саводхонлиги янада муҳим аҳамият касб этмоқда.
Сизнингча, фуқароларни бундай фирибгарликлардан ҳимоя қилиш учун банкларда назоратни кучайтириш керакми ёки аҳолига молиявий саводхонлик бўйича тушунтириш ишлари кўпроқ ўтказилиши лозимми?
Изоҳлар 0
…