SpaceX тарихий бурилиш остонасида: Starship кемасини ҳавода тутиб олиш режалаштирилмоқда

Илон Маск бошчилигидаги SpaceX компанияси коинотни забт этиш йўлида навбатдаги инқилобий қадамни ташлашга тайёрланмоқда. Муваффақиятли якунланган 13-синов парвозидан сўнг, компания энди Starship космик кемасининг 50 метрлик юқори босқичини бевосита ҳавода тутиб олишни режалаштирмоқда. Ушбу мураккаб технологик жараён август ойида амалга оширилиши кутилаётган Фlight 14 миссияси доирасида синаб кўрилиши мумкин. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

SpaceX асосчиси Илон Маск ўзининг Х ижтимоий тармоғидаги саҳифасида маълум қилишича, агар ўтказилган сўнгги парвоз маълумотлари таҳлили ҳеч қандай жиддий муаммоларни кўрсатмаса, компания навбатдаги уринишда Starship V3 кемасини Мечазилла минораси ёрдамида тутиб олишга ҳаракат қилади. Бу коинот техникасини қайта ишлатиш борасидаги энг муҳим ютуқлардан бири бўлиши кутилмоқда.

Мечазилла ва "чўпча"лар технологияси

Ҳозирга қадар Starship кемасининг барча синов парвозлари унинг океанга қўниши билан якунланган эди. Масалан, 12-синовда кема сувга тушиши билан портлаб кетган бўлса, 13-парвозда Starship V3 илк бор Ҳинд океанига юmsҳоқ қўнишни амалга оширди. ixbt.com нашрининг ёзишича, кема ўз яхлитлигини сақлаб қолган ва сув устида сузиб юрган ҳолда телеметрия маълумотларини узатишда давом этган. SpaceX муҳандислари буни дастур тарихидаги "энг юmsҳоқ қўниш" деб баҳолашди.

Фlight 14 миссиясида эса кема океанга эмас, балки тўғридан-тўғри старт майдончасига қайтиб келиши керак. Бу ерда уни Мечазилла деб номланувчи улкан хизмат кўрсатиш минораси кутиб олади. Минора ўзининг "чопстиккс" (овқатланиш чўпчалари) деб аталувчи иккита гигант механик манипуляторлари ёрдамида 50 метрлик кемани ҳавонинг ўзида тутиб олади.

Тўлиқ кўп марта фойдаланиладиган тизим сари

Таъкидлаш жоизки, SpaceX аввалроқ Super Heavy деб номланувчи биринчи босқич (тезлаткич)ни худди шу усулда муваффақиятли тутиб олишга эришган эди. Бироқ, Starship кемасининг ўзи (юқори босқич) ҳали ҳеч қачон бундай усулда қайтарилмаган. Агар август ойидаги синов муваффақиятли ўтса, бу тўлиқ кўп марта фойдаланиладиган ўта оғир космик тизимни яратиш йўлидаги асосий тўсиқни олиб ташлайди.

Ушбу технологиянинг асосий афзаллиги шундаки, кема ва тезлаткич қўнгандан сўнг мураккаб тиклаш ишларига ёки океандан қидириб топишга эҳтиёж қолмайди. Улар дарҳол старт майдончасида техник кўрикдан ўтказилиб, қисқа вақт ичида қайта парвозга тайёрланиши мумкин бўлади. Бу эса коинотга юк ташиш харажатларини кескин камайтириш ва парвозлар частотасини ошириш имконини беради.

Ўзбекистонлик космик технологиялар ишқибозлари учун ҳам ушбу янгилик катта аҳамиятга эга, зеро Starship келажакда Ойни ўзлаштириш ва Марсга илк инсонларни етказиш учун мўлжалланган асосий транспорт воситаси ҳисобланади. Август ойидаги синовлар бутун дунё каби минтақамиздаги технология ихлосмандлари диққат марказида бўлиши шубҳасиз.