Сунъий интеллект пойгаси экологиядан устун: Meta компанияси RE100 алянсини тарк этди

Дунёнинг технологик гигантларидан бири бўлган Meta корпорацияси 10 йиллик ҳамкорликдан сўнг RE100 халқаро иқлим алянсидан чиқиб кетди. Бу қарор компаниянинг сунъий интеллект (AI) тизимларини ривожлантириш йўлида улкан маълумотлар марказларини барпо этиш ва уларни анъанавий газ электр станциялари орқали энергия билан таъминлаш режаларига боғлиқ. Мазкур ҳолат технологик тараққиёт ва экологик барқарорлик ўртасидаги зиддиятни яна бир бор кун тартибига чиқарди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Климате Груп ташкилоти томонидан асос солинган RE100 ташаббуси ўз аъзоларидан истеъмол қилинадиган электр энергиясининг 100 фоизини қайта тикланувчи манбалардан (ҚТМ) олишни талаб қилади. Бироқ, Meta компаниясининг Луизиана штатида қиймати 200 миллиард доллардан ортиқ бўлган Hypeрион номли йирик AI-маълумотлар марказини қуриш лойиҳаси ушбу талабларга зид келди. Лойиҳа доирасида мажмуани қувватлантириш учун 10 та газ электр станциясини қуриш кўзда тутилган.

Энергия тақчиллиги ва газ лойиҳалари

ixbt.com маълумотига кўра, Meta фақатгина Hypeрион лойиҳасининг ўзи учун 7 ГВ дан ортиқ қувват талаб қилмоқда. Бундан ташқари, компания Огаё штатида ҳам 200 МВ қувватга эга алоҳида газ электр станциясини қуриш бўйича келишув имзолаган. Бундай улкан энергия эҳтиёжини фақатгина қуёш ёки шамол станциялари орқали қоплаш ҳозирги технологик шароитда жуда мураккаб ва қимматга тушиши таъкидланмоқда.

Meta вакиллари 2021-йилдан буён ўз фаолиятини тўлиқ яшил энергия ҳисобидан юритаётганини даъво қилиб келишган. Бунинг учун компания махсус экологик сертификатлардан фойдаланади. Ушбу тизимга кўра, компания истеъмол қилган анъанавий энергияси миқдорига тенг равишда бошқа ҳудудларда қайта тикланувчи энергия ишлаб чиқарилишини молиялаштиради. Бироқ, Климате Груп мутахассислари янги газ лойиҳалари кўлами туфайли компания энди RE100 мезонларига жавоб бермаслигини маълум қилди.

Таҳлилчиларнинг фикрича, сунъий интеллект моделларини ўқитиш ва улардан фойдаланиш учун зарур бўлган ҳисоблаш қувватлари геометрик прогрессия билан ўсиб бормоқда. Бу эса нафақат Meta, балки Google ва Microsoft каби бошқа IT-гигантларни ҳам ўзларининг экологик вадаларини қайта кўриб чиқишга мажбур қилмоқда. Қайта тикланувчи энергия манбалари ҳозирча AI инфратузилмасининг барқарор ва узлуксиз ишлашини тўлиқ кафолатлай олмаяпти.

Ҳозирги кунда Meta ўзининг барча энергия истеъмолини сертификатлар орқали қоплашда давом этишини таъкидламоқда. Аммо мутахассислар бу ёндашувни танқид остига олишган. Сертификатлар сотиб олиш маълум бир объектнинг айнан қандай манбадан қувват олаётганини ўзгартирмайди, балки шунчаки молиявий компенсация механизми ҳисобланади. Газ станцияларининг бевосита қурилиши эса атмосферага чиқарилаётган карбонат ангидрид миқдорини ошириши шубҳасиз.

Ушбу воқеа Ўзбекистон каби рақамли иқтисодиёт ва яшил энергетикани параллел ривожлантираётган давлатлар учун ҳам муҳим сигналдир. Келажакда мамлакатимизда барпо этиладиган йирик маълумотлар марказлари учун ҳам барқарор энергия манбаларини топиш стратегик вазифага айланади. Meta мисолида кўриниб турибдики, ҳатто энг бой корпорациялар ҳам технологик устунлик ва экологик тозалик ўртасида танлов қилишга келганда, кўпинча биринчисини афзал кўрмоқда.