Европа Ойни ўрганиш учун илк МАГПИE луноходини яратишга 65 миллион евро ажратди

Европа космик агентлиги (ESA) Ойнинг жанубий қутбидаги музликларни тадқиқ қилиш мақсадида испасе-Эуропе компанияси билан 65 миллион евролик йирик шартнома имзолади. Ушбу лойиҳа доирасида МАГПИE (Миссион фор Адвансед Геопҳйсикс анд Polar Исе Эхплоратион) деб номланган биринчи Европа луноходи ишлаб чиқилади. Мазкур миссия инсониятнинг Ой ресурсларидан келажакда фойдаланиш имкониятларини баҳолашда ҳал қилувчи қадам бўлиши кутилмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

МАГПИE аппарати 2029-йилда Ойга учирилиши режалаштирилган. У коинотга испасе Миссион 4 қўниш модули ёрдамида етказилади. Луноходнинг асосий вазифаси Ойнинг жанубий қутби яқинида сув музини қидириш, шунингдек, қизиганда буғланиб кетиши мумкин бўлган учувчи моддалар барқарорлигини ва Ой реголитининг хусусиятларини ўрганишдан иборат. Бу маълумотлар келажакда Ойда барпо этиладиган базалар учун маҳаллий ресурсларни қайта ишлаш технологияларини яратишда муҳим ҳисобланади.

Космик тадқиқотларда янги ёндашув

Ушбу лойиҳа ESA учун тарихий аҳамиятга эга, чунки агентлик илк бор кичик хусусий космик компанияни ўзининг Ой миссияси учун асосий саноат ижрочиси сифатида танлади. МАГПИE лойиҳаси ESA Смалл Эхплоратион Миссионс (СМEХ) дастурининг биринчи қисми бўлиб, у тадқиқот лойиҳаларини тезроқ жорий этиш ва камроқ бюджет билан амалга оширишга қаратилган. Бунда агентлик маълум даражадаги хавфларни қабул қилишга тайёрлигини билдирган.

ixbt.com маълумотига кўра, ESA бу сафар фақатгина ускунани етказиб беришни эмас, балки лойиҳалаштиришдан тортиб илмий маълумотларни олишгача бўлган тўлиқ хизматлар пакетини сотиб олмоқда. Бундай схема АҚШнинг NASA агентлиги томонидан қўлланиладиган КЛПС (Коммерсиал Лунар Пайлоад Сервисес) дастурини эслатса-да, Европа ёндашуви луноходнинг ўзига ва унинг тадқиқот натижаларига эгалик қилишни назарда тутиши билан фарқланади.

Халқаро ҳамкорлик ва тажриба

МАГПИE миссияси кенг кўламли халқаро ҳамкорликнинг бир қисмидир. Европа технологиялари ва миссияни бошқариш тизими Япониянинг испасе транспорт инфратузилмасидан фойдаланади. Шу тариқа, ESA ва JAXA (Япония аэрокосмик тадқиқотлар агентлиги) келажакда Ойни ўзлаштириш масалаларида ўз имкониятларини бирлаштирмоқда. Бу ҳамкорлик глобал космик пойгада Европанинг ўрнини мустаҳкамлашга хизмат қилади.

испасе-Эуропе компанияси учун бу Ой дастури доирасидаги иккинчи муҳим уринишдир. Аввалроқ, 2025-йилда компаниянинг Люксембург бўлинмаси томонидан яратилган ТEНАCIOУС луноходи Ой орбитасига етиб борган эди. Бироқ, аппаратни сиртга қўндириш жараёнидаги муваффақиятсизлик туфайли у билан алоқа узилган. Янги МАГПИE лойиҳаси ўтган хатолардан хулоса чиқарган ҳолда, янада мукаммалроқ технологиялар билан жиҳозланиши кутилмоқда.